Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Nowy Sączu

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 27.05.2022 roku

Pozwem inicjującym przedmiotowe postępowanie powódka P. R. domagała się zakazania pozwanemu (...) sp. z o.o. zamieszczania jej wizerunku w jakimkolwiek miejscu w szczególności na bilbordzie zewnętrznym przy ul. (...) w N. (trasa (...)), zasądzenia od pozwanego na jej rzecz kwoty 50 000 zł zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych (k.112-118).

Powódka podniosła, że pozwany prowadzi firmę hotelarsko usługową w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą (...) sp. z o.o. Powódka w dniach 1.04.2017- 30.09.2017 roku była pracownikiem pozwanego. Pozwany w 2019 r. bezprawnie użył wizerunku powódki, zamieszczając go na czas około 3 miesięcy na billboardzie zewnętrznym przy ul. (...) w N. (trasa (...)). Powódka przesłała do pozwanego 3 pisma wzywające do zaprzestania naruszeń oraz wypłaty zadośćuczynienia. Pozwany na skutek przesłanych wezwań, usunął zdjęcie z billboardu, jednakże nie przystał na wezwanie do zapłaty zadośćuczynienia. Ponadto pozwany podnosił, iż nie jest odpowiedzialny za naruszenie, gdyż zlecił wykonanie reklamy firmie zewnętrznej. Zdaniem powódki doszło do naruszenia jej dóbr osobistych, a pozew opiera na art. 23 oraz 24 k.c. a także na art. 81 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r .o Prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U.2018.0.1191). Powódka wskazała, że ochrona w ramach powyższych przepisów rozciąga się także na pracowników. Wymóg uzyskania zgody dotyczy każdej osoby. Powódka podkreśliła, że dobra osobiste jako wartości ściśle związane z osobą ludzką pozostają pod ochroną prawa, a każdy człowiek ma prawo do ich poszanowania. Ponadto w jej odczuciu doznała krzywdy, gdyż jej wizerunek został wykorzystany przez byłego pracodawcę. Powódka nie była już pracownikiem pozwanego w momencie zamieszczenia zdjęcia na billboardzie a takie wykorzystanie wizerunku działa na szkodę pracy zawodowej powódki, ponieważ nie powinna być łączona z innym pracodawcą. Ponadto, gdyby o zgodę została poproszona, takiej by nie wyraziła, gdyż ceni swoją prywatność a zamieszczenie jej wizerunku na billboardzie położonym przy tłumnie uczęszczanej trasie (...) stanowi odwrotność ochrony prywatności. Powódka zaprzeczyła, by kiedykolwiek udzieliła zgody na wykorzystanie wizerunku. Wskazywanie więc przez pozwanego w piśmie z dnia 15.02.2019r., że uznaje on że zgoda została udzielona, jest stwierdzeniem abstrakcyjnym i niezgodnym z prawem oraz stanem rzeczywistym. Pozwany jako podmiot gospodarczy o znaczącej pozycji na rynku musi znać i respektować prawa pracowników, a zgoda na wykorzystanie wizerunku pracownika musi zostać udzielona wyraźnie i tak samo jak w przypadku innych osób. W żadnym wypadku pracodawca nie nabywa takiej zgody na mocy łączącego strony stosunku prawnego. Powódka podkreśliła, że gdyby udzieliła zgody na użycie jej wizerunku to wynagrodzenie z pewnością nie byłoby mniejsze niż 10 % żądanej kwoty zadośćuczynienia. Wizerunek powódki był widoczny przez około 3 miesiące przy drodze uczęszczanej przez co najmniej 30 000 samochodów na dobę - zgodnie z pomiarami Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z 2015 r. Reklama, która dociera do tak ogromnego grona odbiorców jest reklamą ekonomicznie potężną. Powódka przywołując orzecznictwo sądów podała, że „o wysokości zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych - co do zasady - decyduje rodzaj naruszonego dobra osobistego pokrzywdzonego, skala naruszenia, okoliczności w jakich doszło do naruszenia i charakter działania sprawcy, w tym jednorazowość lub wielokrotność tego działania oraz zakres krzywdy wyrządzonej pokrzywdzonemu, długotrwałość jej odczuwania." Powódka była w pozycji słabszej niż pozwany, który jest przedsiębiorcą z ogromnymi zasobami oraz ustabilizowaną pozycją na rynku.

Pozwane (...) sp. z o.o. wniosło o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów procesu według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa prawnego oraz wezwanie do udziału w sprawie po stronie pozwanej (...). z/s w S.. Według pozwanego roszczenia powódki są całkowicie bezzasadne wobec jego podmiotu gospodarczego. Roszczenia powódki o zakazanie zamieszczania jej wizerunku pozostają bezprzedmiotowe, bo pozwany nie zamierza wykorzystywać w jakikolwiek formie wizerunku powódki w przyszłości. Pozwany zaprzeczył by był stroną stosunku prawnego, na mocy którego doszło do publikacji wizerunku powódki na bilbordzie promującym jego hotel. Pozwany w dniu 15.05.2016 roku zawarł z firmą reklamową (...). umowę, na mocy której powyższa firma realizowała na rzecz pozwanego projekty reklamowe i promocyjne. Zgodnie z par 4 pkt 8-10 umowy pełną odpowiedzialności za naruszenie praw autorskich i osobistych ponosił (...)., zatem to ten podmiot winien występować w niniejszym procesie po stronie pozwanej. W wiadomościach e-mailowych przed sesją fotograficzną przedstawicielka W2M sp. z o.o. (...) wzywała osoby, na rzecz których należało przygotować stosowne pisemne umowy udziału w sesji jak również związane z wykorzystaniem wizerunku. I. K. nie wskazywała na powódkę. Według ustaleń pozwanego powódka jako pracownik wyraziła ustną zgodę na uczestnictwo w sesji zdjęciowej realizowanej przez fotografa M. Z. (1) do spornej kampanii reklamowej. Fotograf M. Z. (2) wykonał fotografie na zlecenie W2M sp. z o.o. (...) wynagrodzenie wypłacał mu podmiot powiązany z pozwanym na podstawie odrębnych umów. Powódka wiedziała, że bierze udział w sesji zdjęciowej z udziałem modela M. N.. Godziła się na tą sytuację, albowiem sesja nie miała charakteru nagłego czy nioczekiwanego. Powódka wyraziła tym samym zgodę również na publikację jej wizerunku na bilbordach, bo wiedziała po co sesja jest wykonywana. Profesjonalny model M. N. pobrał wynagrodzenie za udział w sesji i możliwość publikacji jego wizerunku w kwocie 1200 zł. W tej samej sesji wzięła również udział profesjonalna modelka E. P. (1), która również pobrała wynagrodzenie w kwocie 1200 zł. Fakt pobrania wynagrodzenia przez modeli stanowi o udzielaniu zgody na rozpowszechnianie wizerunku. Według ustaleń pozwanego powódka wyraziła zgodę na uczestnictwo w sesji i w konsekwencji na publikację wizerunku wobec przedstawicieli agencji reklamowej i przełożonych z ramienia zatrudnienia u pozwanego. Bilbord, na którym widniała poświata sylwetki powódki był prezentowany w okresie od 20.12.2018 do 12.03.2019 roku. Pozwany powołał się na art. art. 81 § 2 pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zgodnie z którym nie wymaga się zezwolenia na rozpowszechnianie wizerunku osoby, jeśli stanowi ona jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza. Tymczasem wizerunek powódki stanowił jedynie zamazaną postać stanowiącą tło dla modela. Ponadto powódka nie wykazała, że rozpowszechniony wizerunek jest rzeczywiście jej wizerunkiem i że jest na nim rozpoznawalna, a bez wątpienia usunięcie jej z materiału fotograficznego nie zmieniłoby charakterystyki bilbordu oraz jego celu. Jak wynika z poglądów doktryny logika ochrony wymaga, by podobieństwo było dostrzegalne nie tylko dla uprawnionego ale również dla osób trzecich. Przy czym nie wystarczy rozpoznanie przez osoby, które zostały poinformowane przez przedstawioną na zdjęciu osobę, że to o nią chodzi.

(...). przystąpiło do tej sprawy w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanej (k.263-268), wniosło o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na swoją rzecz zwrotu kosztów interwencji. Interwenient przychylił się do stanowiska pozwanego o bezzasadności roszczeń powódki z przyczyn merytorycznych, ponieważ w tym przypadku brak wykorzystania rozpoznawalnego wizerunku powódki. Ponadto powódka wyraziła zgodę na wykorzystanie jej wizerunku. Interwenient nie podzielił stanowiska pozwanego, iż to interwenient powinien występować w niniejszej sprawie po stronie pozwanej oraz że to interwenient ponosi odpowiedzialność za ewentualne naruszenie praw powódki. Pozwany przedstawił swoje relacje z interwenientem w sposób lakoniczny i wybiórczy. Umowa, na którą powołał się pozwany wygasła w dniu 15 maja 2017 r. czyli na rok przed przygotowaniem projektu billboardu przez interwenienta. Powoływanie się zatem na postanowienia § 4 pkt. 8-10 nieobowiązującej umowy jest nieuzasadnione. Ponadto, nawet gdyby ww. umowa obowiązywała, pozwany zapominał o § 8 tejże umowy, zgodnie z którym interwenient nie ponosi odpowiedzialności za wady, zaniechania lub niekompletność prac innych podmiotów zaangażowanych wyłącznie przez pozwanego w realizację przedmiotu umowy oraz za wady swoich prac powstałe w związku z udostępnieniem przez pozwanego błędnej informacji lub błędnego dokumentu, a także za szkodę wynikłą z nienależytego wykonania umowy, jeżeli wynika to z przyczyn, za które interwenient nie odpowiada. Nadto gdyby ww. umowa obowiązywała w czasie przygotowania i publikacji billboardu, oznaczałoby to, że pozwany wykorzystywał materiały reklamowe, w tym przedmiotowy billboard bezprawnie, naruszając prawa autorskie interwenienta (zważywszy na regulacje§ 4 ust. 2 i zwłokę w zapłacie wynagrodzenia). Interwenient wyjaśnił, iż na zlecenie spółki (...) S.A. z siedzibą w N. miał przygotować kampanię wizerunkową dla przedsiębiorstwa pozwanego na okres (...). Jednym z wielu elementów kampanii było przygotowanie projektu bilbordu, którego dotyczy spór. Interwenient, poszukując odpowiedniego zdjęcia do zamieszczenia na bilbordzie, natrafił na zdjęcie zamieszczone na fanpage'u (...), którego właścicielem jest pozwany. To było zdjęcie wykonane właśnie podczas spornej sesji zdjęciowej w kwietniu 2017 r. Interwenient nie dysponował tym zdjęciem, więc poprosił o dostarczenie mu go w odpowiedniej jakości, celem zamieszczenia na billboardzie. Interwenient takie zdjęcie otrzymał. Zatem interwenient do projektu billboardu wykorzystał zdjęcie pozyskane od pozwanego, które pozwany używał już wcześniej w ramach swoich własnych działań marketingowych. Interwenient ani nie wykonywał przedmiotowego zdjęcia, ani nie zlecał jego wykonania, ani nie pozyskał tego zdjęcia od osoby trzeciej. Interwenient wykorzystał do projektowanego billboardu fotografię, którą pozwany umieścił ponad rok wcześniej na swoim fanpage'u na portalu Facebook. Trudno było zatem interwenientowi przypuszczać, że pozwany wykorzystuje w marketingu zdjęcie, które może naruszać prawa osób trzecich. Wg wiedzy interwenienta przedmiotowa fotografia została wykonana na zlecenie (...) S.A. przez fotografa M. Z. (1). Tym samym interwenient zaprzeczył twierdzeniu pozwanego, jakoby fotograf M. Z. (1) wykonywał fotografię na zlecenie interwenienta. Interwenient był odpowiedzialny jedynie za wsparcie artystyczne podczas tej sesji zdjęciowej oraz za wyszukanie i zarezerwowanie odpowiednich modeli „zewnętrznych" do sesji. Interwenient przekazał pozwanemu warunki współpracy, których oczekują modele zewnętrzni. Pozwany zaakceptował te warunki i w konsekwencji przygotował i podpisał umowy z modelami. Ten schemat działania jasno pokazuje, że interwenient nigdy nie tworzył i nie podpisywał żadnych umów z modelami ani tym bardziej z pracownikami pozwanego czy (...) S.A., jak również nigdy nie był odpowiedzialny za pozyskiwanie zgód na wykorzystanie wizerunku takich osób. W przedmiotowej sesji zdjęciowej uczestniczyła również powódka. Interwenient nie wiedział na jakich zasadach powódka uczestniczyła w tej sesji, gdyż nigdy z nią na ten temat nie rozmawiał. Z ostrożności procesowej interwenient podniósł, że powódka dobrowolnie uczestniczyła w sesji zdjęciowej, zdjęcie nie zostało wykonane z ukrycia, powódka zdawała sobie sprawę i zaakceptowała fakt, że uczestniczy w profesjonalnej sesji zdjęciowej z udziałem zawodowego modela. Tym samym przynajmniej w sposób konkludentny powódka wyraziła zgodę na wykorzystanie jej wizerunku do celów reklamowych. Wątpliwości budzi również to, czy zarys wizerunku powódki utrwalony na przedmiotowej fotografii pozwala w ogóle na identyfikację jej osoby. Na fotografii widoczna jest jedynie część profilu powódki (ok 5% powierzchni kompozycji), a sama jej postać znajduje się na dalszym planie. Zdaniem interwenienta takie przedstawienie zarysu wizerunku powódki uniemożliwia jej rozpoznanie przez osoby trzecie.

Na rozprawie w dniu 15.03.2022 roku (k.414) i w piśmie z dnia 29.03.2022 roku (k.418) powódka podtrzymała żądanie pozwu. Wobec usunięcia wizerunku z bilbordu zewnętrznego przy ul. (...) w N., cofnęła żądanie zakazania pozwanemu (...) sp. z o.o. zamieszczania jej wizerunku w jakimkolwiek miejscu. Podtrzymała żądanie zasądzenia na jej rzecz zadośćuczynienia. Jako podstawę swoich roszczeń wskazała art. 23 i 24 kc w związku z 448 kc i art. 81 i następne oraz 78 o ochronie praw autorskich, a także art. 82 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 2016/679 z dnia 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych, tj. wizerunku. Powódka dodała, że jej wizerunek został umieszczony bez jej zgody także na portalu Facebook na profilu pozwanego, zdjęcie to zostało umieszczone 29.09.2017 r. a usunięte 23.11.2020 r. Zdjęcie powódki na F. jak i na bilbordzie zostało umieszczone bez jej zgody. W zakresie wysokości zadośćuczynienia powódka podniosła, że nie może ono oscylować w granicach należnego wynagrodzenia jakie otrzymał model, który leży na przedmiotowym zdjęciu albowiem na tym zdjęciu nie widać jego twarzy, a tym samym nie doszło do ujawnienia jego wizerunku i jego danych osobowych.

Pełnomocnik pozwanej wyraził zgodę na cofnięcie żądanie w zakresie pkt I pozwu. W zakresie pkt II żądania powódki z pozwu, podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Przedstawiciel interwenienta wniósł jak pełnomocnik pozwanego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwane (...) sp. z o.o. powadzi w B. Hotel (...).

(dowód: odpis KRS k. 25-33 i k. 144-152)

Powódka P. R. pracowała w (...) sp. z o.o. w Hotelu (...) na stanowisku fizjoterapeuty SPA w okresie od 1.04.2017 roku do dnia 30.09.2017 roku z wynagrodzeniem 1700 zł netto miesięcznie. Umowę rozwiązała powódka, ponieważ mieszkała w N.. W związku z rozwiązaniem umowy o pracę nie było między stronami żadnych nieporozumień.

(dowód: świadectwo pracy k. 12, umowa o pracę na czas określony k. 13-14, częściowo zeznania świadka M. Z. (3) k. 252-253 00:19:53, zeznania powódki P. R. k. 416 - 417 01:12:18)

Pozwane (...) sp. z o.o. postanowiło przeprowadzić kampanię reklamową swojego hotelu.

(...) SA z/s w N. wchodzące w skład grupy kapitałowo lub osobowo powiązanych m.in. z (...) sp. z o.o. m.in. w tym celu podpisało dnia 15.05.2016 roku z (...). umowę o świadczenie usług strategicznego doradztwa marketingowego, na mocy której (...). jako doradca podjął się odpłatnego świadczenia na rzecz pozwanego usług strategicznego doradztwa wizerunkowo-marketingowego polegającego na: opracowaniu i przygotowaniu strategii wizerunkowo-marketingowej, opracowania szczegółowych projektów następujących po sobie kampanii marketingowych mających charakter zarówno plasowania marki jak i ukierunkowanych na wizerunkowe utrwalanie wartości marki w świadomości w następujących okresach: kampanii letniej 2016, kampanii jesiennej 2016, w okresie jesienno-zimowym 2016-2017, kampanii wiosennej 2017, kampanii letniej 2017 rynku, opracowaniu, przygotowaniu do produkcji i wdrożenia materiałów promocyjnych oraz innych dokumentów, wyrobów oraz komponentów dla Grupy B. niezbędnych z punktu widzenia celu i struktury działań marketingowo-wizerunkowych, o których mowa w pkt a i b oraz c powyżej szczegółowo określonych w załączniku nr 2 do umowy, stałej obsłudze (...), wsparciu działań reklamowych zawierających m.in. prowadzenie profilu Facebook (§ 1 ust 1a-f umowy). Zgodnie z § 4 ust 9 umowy doradca oświadczył, że żaden utwór powstający w toku realizacji niniejszej umowy nie narusza praw autorskich osób trzecich oraz, że nie mają miejsca żadne inne okoliczności, które mogłyby narazić pozwanego na odpowiedzialność wobec osób trzecich w związku z korzystaniem z wykonanego utworu; pozwanemu przysługuje, od momentu skutecznego nabycia, całość praw autorskich do danego utworu, bez żadnych ograniczeń czasowych i terytorialnych, dla wszelkich znanych w chwili zawarcia niniejszej umowy możliwych zastosowań utworu, zastrzeżeniem, iż pozwany może w całym okresie od momentu odbioru wykonanego utworu swobodnie wykorzystywać, na własny rachunek i ryzyko, utwór do wszelkich suwerennych uznanych przez siebie celów.

Zgodnie z § 4 ust 10 umowy doradca oświadczył, iż w razie wystąpienia z roszczeniami w stosunku do pozwanego przez osoby trzecie z tytułu naruszenia ich praw przez jakiekolwiek działania stanowiące wykonanie niniejszej umowy szczególności przez korzystanie przez pozwanego z utworów, doradca poniesie wszelkie koszty z tego tytułu, w szczególności przejmie na siebie w całości koszty ewentualnego postępowania sądowego, koszty zastępstwa procesowego, koszty pomocy prawnej, niezbędnych opinii, zasądzonych lub ustalonych w drodze ugody odszkodowań. W szczególności doradca zobowiązał się przystąpić do procesu po stronie przedsiębiorcy lub wstąpić do procesu w jego miejsce.

Zgodnie § 8 umowy (...). nie ponosił odpowiedzialności za wady, zaniechania lub niekompletność prac innych podmiotów zaangażowanych wyłącznie przez pozwanego w realizację przedmiotu umowy oraz za wady swoich prac powstałe w związku z udostępnieniem przez pozwanego błędnej informacji lub błędnego dokumentu, a także za szkodę wynikłą z nienależytego wykonania umowy, jeżeli wynika to z przyczyn, za które W2M sp z o.o. nie odpowiada.

Umowa z dnia 15.05.2016 roku została zawarta na czas określony do dnia 15.05.2017 roku-§ 10 ust 1.

(...) SA zapłaciła (...). wynagrodzenie wynikające z zawartej umowy w wysokości 73 800 zł.

(dowód: wydruk KRS k. 153-158, potwierdzenia zapłaty wynagrodzenia z fakturami k. 159, umowa z dnia 15.05.2016 roku k. 160-169, częściowo zeznania świadka M. Z. (3) k. 252-253 00:19:53, zeznania świadka W. M. (1) k. 253-254 00:37:24, zeznania świadka W. M. (2) k. 254-255 01:10:34, lista operacji bankowych k. 271-272, zeznania na piśmie świadka B. Ł. k. 336-339, zeznania na piśmie świadka I. K. k. 398)

W związku z w/w umową spółka (...). przystąpiła do organizacji sesji zdjęciowej na potrzeby przygotowania materiałów reklamowych hotelu w tym strefy wellness, która miała się odbyć w dniach 2.-25.04.2017 roku w hotelu (...). Zdjęcia z sesji miały być wykorzystane do wszystkich rodzajów materiałów reklamowych również na bilbordach, w Internecie i na ulotkach. Spółka (...). rekomendowała pozwanej wybór modeli zewnętrznych. Przygotowaniem sesji zdjęciowej i wyborem modeli zajęli się natomiast pracownicy pozwanego, ponieważ (...). nie posiadało kompetencji aby angażować pracowników hotelu do sesji zdjęciowej i zawierania z nimi umów zlecenia. M. Z. (3) kierownik działu SPA w hotelu (...) informowała pracowników tego działu o możliwości wzięcia udziału w sesji zdjęciowej do celów reklamowych.

(...). rekomendowało też zatrudnienie modeli zewnętrznych spoza pracowników hotelu pozwanego, ale umowy z tymi modelami zawierał pozwany. (...). działał przez przedstawiciela I. K.. I. K. poleciła przygotowanie dwóch umów zawierających również wpis o wykorzystaniu wizerunków modeli dotyczących: E. P. (1) z wynagrodzeniem dla niej w wysokości 1200 zł i modela M. N. z wynagrodzeniem 1200 zł. Umowy miały się różnić co do zapisów dotyczących wizerunku, ponieważ E. P. (1) zgodziła się na wykorzystanie jej wizerunku bez ograniczeń czasowych, a M. N. zgodził się na wykorzystanie wizerunku przez rok.

Dnia 24.04.2017 roku pozwany zawarł z M. N. umowę zlecenia nr (...) na udział w sesji zdjęciowej do materiałów reklamowych B. Resort w okresie 24-25.04.2017r. z wynagrodzeniem 1200 zł. M. N. wyraził zgodę na publikację jego wizerunku utrwalonego podczas sesji fotograficznej zgodnie z w/w umową na zlecenie pozwanego na okres od 1.06.2017 do 1.06.2018 roku.

Do sesji zdjęciowej zatrudniono też fotomodelkę zewnętrzną E. P. (1). Wtedy zaczynała dopiero pracę jako modelka, nie była doświadczona. Poinformowano ją ustnie, że jej zdjęcia nie zostaną użyte na bilbordach. Później okazało się, że zostały w ten sposób wykorzystane. E. P. (1) podpisała oświadczenie o wyrażeniu zgody na nieograniczone czasowo wykorzystanie jej wizerunku przez pozwanego. Działała wtedy bez agenta i w chwili obecnej nie zgodziłaby się na takie warunki.

Dnia 31.08.2017 roku E. P. (1) zawarła z pozwanym umowę zlecenia nr (...) na udział w sesji zdjęciowej do materiałów reklamowanych B. Resort, która miała się odbyć 31.08.2017 z wynagrodzeniem 750 zł netto. Do umowy tej E. P. (1) wyraziła zgodę na publikacje swojego wizerunku utrwalonego na sesji fotograficznej zgodnie z umową nr (...) bez limitu czasowego na wszystkich polach eksploatacji w tym w internecie za wyjątkiem bilbordów. Kosztorys obejmował 1 zdjęcie na bilbord ze zbliżeniem twarzy modela, rozpoznawalnym i na wszystkie zdjęcia, na których nie było widać twarzy, ale widać było sylwetkę np. wspinającej się po górskim szklaku. Każde dodatkowe zdjęcie ze zbliżeniem twarzy wykorzystane na bilbordzie było płatne dodatkowo 200 zł.

Spółka (...). do wykonania zdjęć na potrzeby reklamowe poleciła pozwanemu fotografa M. Z. (1). Za wykonane zdjęcia otrzymał on wynagrodzenie w kwocie 6150 zł od (...) SA.

Spółka (...). jedynie projektowała i przygotowywała koncepcję marketingową. To nie ona jednak podejmowała decyzję w zakresie kształtu sesji zdjęciowej i jej przebiegu. (...). otrzymała od pozwanego materiały z sesji zdjęciowej do wytworzenia konkretnych materiałów reklamowych.

Powódce P. R. udział w sesji zdjęciowej dnia 24-25.04.2017 roku zaproponowała jej przełożona M. W.. Była to forma polecenia służbowego. Powódka nie miała wtedy klientów. Powódka nie zgłaszała się sama do sesji, zaproponowano jej to znienacka, bez przygotowania. Zapewniono ją o tym, że na zdjęciach będą widoczne tylko jej dłonie i masowany model. Powódka dopytywała czy nie będzie widoczna na fotografii jej twarz, ale zapewniano ją, że nie. Zdjęcia miały być umieszczone tylko w katalogach (...). Po takich zapewnieniach powódka zgodziła się na udział w sesji. Powódce nie zaproponowano żadnego wynagrodzenia za udział w sesji. Nie podpisano z nią w tym celu także żadnej umowy zlecenia.

(dowód: e-maile k. 179-182, umowy zlecenia z fakturami k. 183-189, zeznania świadka W. M. (1) k. 253-254 00:37:24, zeznania świadka W. M. (2) k. 254-255 01:10:34, zeznania na piśmie świadka M. N. k. 322-327, zeznania na piśmie świadka M. Z. (1) k. 330, zeznania na piśmie świadka B. Ł. k. 336-339, zeznania na piśmie świadka I. K. k. 398, zeznania świadka E. P. (1) k. 414-415, zeznania powódki P. R. k. 416-417 01:12:18)

Wizerunek powódki P. R. został wykorzystany w materiałach promocyjnych pozwanego, reklamujących Hotel (...) m.in. na bilbordzie reklamowym znajdującym się w N. przy ul. (...) przy bardzo ruchliwej tzw. trasie (...), którą dziennie przejeżdża ponad 30 000 samochodów na dobę.

Część ¾ bilbordu zajmowały napisy reklamowe „12 gabinetów pielęgnacji twarzy i ciała. W. B.”. W prawej części bilbordu w ¼ części znajdowało się zdjęcie kobiety, która masuje mężczyznę. Przedstawiono lewy profil powódki z twarzą i jej dłońmi, tj. górną część jej sylwetki, w trakcie wykonywania usługi masażu mężczyzny. Widoczna była jedynie górna część nagich pleców mężczyzny bez jego twarzy.

Bilbord ten był umieszczony przy trasie tzw. (...) w okresie od 20.12.2018 do 12.03.2019 roku.

Tożsame zdjęcie z wizerunkiem powódki interwenient uboczny w związku z przesłaniem go przez pozwanego, wykorzystał w 2 postach na F. w grudniu 2018 i wrześniu 2017 roku. Zdjęcia te widniały na tym portalu społecznościowym do 2020 roku.

(dowód: zdjęcie bilbordu k. 8-9, informacje o średnim dobowym ruchu drogowym z (...) k. 35-105, wydruki z portalu facebook k. 274 częściowo zeznania świadka M. Z. (3) k. 252-253 00:19:53, zeznania świadka W. M. (2) k. 254-255 01:10:34 i zeznania W. M. (2) jako interwenienta ubocznego k. 417 01:42:39, zeznania powódki P. R. k. 416-417 01:12:18)

Po zwolnieniu z hotelu (...) powódka znalazła zatrudnienie bliżej miejsca zamieszkania. Zapominała o sesji zdjęciowej. Pod koniec grudnia 2018 roku gdy jechała do Z. wraz z partnerem, partner rozpoznał ją na bilbordzie. Powódka była w szoku, że wykorzystano jej wizerunek, mimo że wcześniej zapewniono, iż na zdjęciach nie będzie widoczna jej twarz. Powódka poczuła się urażona i wykorzystana, nie chciała być kojarzona z hotelem (...). Znajomi powódki rozpoznawali ją na bilbordzie zewnętrznym. Powódka nie chciała by wykonywano jej zdjęcia twarzy, bo nie jest do końca zadowolona ze swojego nosa. Unika zdjęć z profilu.

(dowód: zeznania powódki P. R. k. 416-417 01:12:18)

Pismem z dnia 31.01.2019 roku powódka wezwała pozwanego do niezwłocznego usunięcia zdjęcia przedstawiającego jej wizerunek z bilbordu zewnętrznego przy ul. (...) w N. i zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 50 000 zł w terminie 14 dni od otrzymania wezwania na wskazane konto bankowe, w związku z naruszeniem jej dóbr osobistych tj. jej wizerunku powołując się na art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz art. 23 i 24 k.c.

Pismem z dnia 15.02.2019 roku pozwany podał, że brak podstaw do uwzględnienia żądań powódki. Pozwany podał, że nie jest twórcą bilbordu ani autorem wykonanego powódce zdjęcia. Na podstawie zawartej umowy zlecił profesjonaliście wykonanie kampanii marketingowej dotyczącej min Hotelu (...). W ramach powierzonych czynności doradca wykonał bilbord. Wykonawca złożył pozwanemu zapewnienie o uzyskaniu wszelkich niezbędnych zgód do umieszczenia zdjęcia powódki na bilbordzie. Pozwany nie znał treści umowy między powódką a podmiotem wykonującym fotografię umieszczoną na bilbordzie. Wynagrodzenie przekazane przez pozwanego na rzecz doradcy finansowego obejmowało swym zakresem także wynagrodzenia za korzystanie z wizerunków osób umieszczonych w przygotowanych materiałach reklamowych. Zatem rozpowszechnianie wizerunku powódki było zgodne z prawem. Brak zatem bezprawnego naruszania przez pozwanego dobra osobistego powódki jakim był jej wizerunek. Ponadto pozwany w myśl art. 429 kc nie ponosi odpowiedzialności za działania podmiotu, któremu powierzył wykonanie bilbordu.

Pozwany podjął też czynności wyjaśniające ze spółką (...). Spółka (...). w piśmie z dnia 8.04.2019 roku zaprzeczyła aby składała pozwanemu zapewnienia, że uzyskała wszelkie niezbędne zgody na umieszczenie zdjęcia powódki na bilbordzie. Fotografia wykorzystana na bilbordzie według (...). została dostarczona do niej jako gotowy materiał przez pozwanego. To nie (...). realizowało sesję zdjęciową, w ramach której wykonano to zdjęcie. To nie (...). było właścicielem tej fotografii. Spółka ta zaprzeczyła by podpisywała jakiekolwiek umowy z fotografem, modelami zewnętrznymi czy pracownikami pozwanego.

W odpowiedzi na pismo pozwanego z dnia 15.02.2019r oku powódka podała, że to pozwany jest podmiotem odpowiedzialnym za naruszenie jej wizerunku, skoro bilbord zawierał reklamę pozwanego. Umowy zewnętrzne jakie pozwany zawierał z wykonawcami regulują stosunki spółki, a nie stosunki zewnętrzne. To pozwanego obciąża odpowiedzialność wobec powódki. We własnym wewnętrznym zakresie pozwany winien ustalić z wykonawcą czy wstępuje on w miejsce spółki w związku z roszczeniami powódki. Pozwany jako odpowiedzialny i znany podmiot gospodarczy winien zdawać sobie sprawę z czynionych działań i odpowiedzialności za prowadzone kampanie reklamowe. Powódka ponowiła swoje żądanie niezwłocznego usunięcia przez pozwanego zdjęcia z wizerunkiem powódki z bilbordu i żądanie zapłaty 50 000 zł zadośćuczynienia w terminie 14 dni od otrzymania wezwania na wskazany rachunek bankowy.

W piśmie z dnia 20.03.2019 roku pozwany poinformował powódkę o usunięciu bilbordu. Pozwany przyjął pisma powódki jako cofnięcie zgody na umieszczenie jej wizerunku na bilbordzie. Nie uwzględnił dalszych roszczeń powódki.

Powódka pismem z dnia 1.04.2019 roku podtrzymała żądanie zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 50 000 zł, domagając się jego wypłaty w terminie 7 dni. Zaprzeczyła by kiedykolwiek wyraziła zgodę na wykorzystanie jej wizerunku.

(dowód: wezwanie z dnia 31.01.2019 roku k. 15-17, pismo powódki z dnia 21.02.2019 roku k. 18-19 i k. 171-172, pismo powódki z dnia 1.04.2019 roku k. 20-22 i k. 177-178, pismo pozwanego z dnia 15.02.2019 roku k. 23-24 i k. 170 i k. 173-174, pismo pozwanego z dnia 20.03.2019 roku k. 34 i k. 175, pismo interwenienta z dnia 8.04.2019 roku k. 269-270, pismo interwenienta z dnia 25.02.2019 roku k. 273, zeznania świadka W. M. (1) k. 253-254 00:37:24, zeznania świadka W. M. (2) k. 254-255 01:10:34, zeznania powódki P. R. k. 416-417 01:12:18)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przedstawionych przez strony dokumentów, których treść nie była kwestionowania i nie budziła wątpliwości Sądu.

W ustaleniach faktycznych na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 kpc Sąd pominął wnioski dowodowe pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego fotografa celem ustalania roli wizerunkowej powódki w kwestionowanym materiale reklamowym oraz biegłego z zakresu praw autorskich celem oszacowania wartości honorarium należnego powódce z tytułu udział w sesji zdjęciowej i wykorzystania jej wizerunku na bilbordzie. Rola wizerunkowa powódki na bilbordzie nie wymagała oceny profesjonalisty. Sam układ graficzny bilbordu z wykorzystaniem wizerunku powódki w jego fragmencie wynikał bezpośrednio z fotografii bilbordu. Wymagał jedynie wizualnej oceny dokonanej przez Sąd, a nie opiniowania specjalisty. Powódka w tej sprawie nie domagała się roszczeń z art. 79 ustawy o prawie autorskim tylko zadośćuczynienia, które podlega ocenie Sądu. Zbędnym było zatem szacowanie wynagrodzenia za udział w sesji zdjęciowej.

Zeznania powódki P. R. Sąd uznał za wiarygodne, szczegółowe i wyczerpujące, nie znajdując podstaw do ich kwestionowania.

Zeznania świadka M. Z. (3) Sąd podzielił tylko częściowo. Świadek nie miał szczegółowych informacji co do tego w jakiej formie powódka udzieliła zgody na wykorzystanie swojego wizerunku, jaki informacje zostały jej przekazane na potrzeby wzięcia udziału w sesji zdjęciowej. Nadto świadek przedstawiał własne opinie dotyczące tego, że postać powódki stanowiła tło dla informacji umieszczonych na bilbordzie.

Zeznania świadka W. M. (1) i W. M. (2) członków zarządu (...). Sąd w pełni podzielił jako rzeczowe jasne i spójne. W/w osoby przedstawiły co należało do ich obowiązków w ramach umowy z dnia 15.05.2016 roku oraz to, że to pozwany zatrudniał fotografa, modeli oraz swoich pracowników i odbierał od nich potrzebne zgody na udział w sesji zdjęciowej.

Zeznania świadka M. N. i K. K. nie wiele wniosły do sprawy. M. N. ważnych szczegółów sesji z kwietnia 2017 roku nie pamiętał. Natomiast K. K. nie brał w ogóle udziału w spornej sesji zdjęciowej.

Zeznania świadka M. Z. (1), B. Ł., I. K., E. P. (1) Sąd w pełni podzielił jako korelujące z dowodami z dokumentów.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo doprecyzowane przez powódkę na rozprawie w dniu 15.03.2022 roku (k.414/2) ograniczone do żądania zapłaty zadośćuczynienia zasługiwało na częściowo uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutów pozwanego o braku po jego stronie legitymacji biernej. Argumentacja pozwanego była błędna i nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew tezom pozwanego był on stroną stosunku prawnego, na mocy którego doszło do publikacji wizerunku powódki na bilbordzie promującym hotel pozwanego i na profilu internetowym na portalu facebook.

Niniejsze postępowanie wykazało, że powódka nie była modelką, z którą firma (...). przygotowująca dla pozwanego kampanię reklamową i materiały reklamowe posiadała zawartą umowę na tego typu usługi. Zresztą nawet modele wynajęci do sesji zdjęciowej promującej hotel pozwanego nie zawierali umowy z interwenientem ubocznym tj (...). tylko z samym pozwanym, co wynika z umów zlecenia z k. 183-188. To również pozwany a nie interwenient uboczny odbierał od modeli pisemne oświadczenia o wyrażenie zgody na publikację wizerunku. Interwenient jedynie koordynował sesję, tak aby zgadzała się z przygotowaną koncepcją marketingową.

Ponadto powódka w ramach stosunku pracy jaki łączył ją z pozwanym na polecenie przełożonego wzięła udział w sesji zdjęciowej, z której zdjęcia miały zostać wykorzystanie w materiałach reklamowanych. Nie zawarto z nią żadnej umowy zlecenia na udział w sesji zdjęciowej do materiałów reklamowych, ponieważ na zdjęciach według zapewnień przełożonego powódki miały znaleźć się tylko dłonie powódki, bez jej twarzy. Powódka wyraziła ustną zgodę swojemu przełożonemu -pracownikowi pozwanego na sfotografowanie swoich dłoni masujących modela. Odbywało się to bez żadnego wynagrodzenia. Powódka nie była w żaden sposób związana jakąkolwiek umową z interwenientem ubocznym. Pozwany niesłusznie powołuje się zatem na umowę z dnia 15.05.2016 roku z (...). o świadczenie usług strategicznego doradztwa marketingowego i ograniczenia własnej odpowiedzialności za naruszenia praw autorskich, czy naruszenie dobra osobistego powódki w postaci wizerunku. Zgodnie § 8 umowy z dnia 15.05.2016 roku (...). nie ponosił odpowiedzialności za wady, zaniechania lub niekompletność prac innych podmiotów zaangażowanych wyłącznie przez pozwanego w realizację przedmiotu umowy oraz za wady swoich prac powstałe w związku z udostępnieniem przez pozwanego błędnej informacji lub błędnego dokumentu, a także za szkodę wynikłą z nienależytego wykonania umowy, jeżeli wynika to z przyczyn, za które (...). nie odpowiada.

To, że interwenient na mocy w/w umowy zorganizował sesję zdjęciową do materiałów reklamowych i w związku z tym wykonywał swoje usługi jako podmiot profesjonalny, nie zwalnia pozwanego z odpowiedzialności wobec powódki na podstawie art. 429 k.c., który stanowi, że kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.

Przepis ten nie znajduje w tej sprawie zastosowania przede wszystkim dlatego, że to nie z polecenia interwenienta, a z polecenia pracownika pozwanego powódka zgodziła się na udział w sesji zdjęciowej. Ponadto to pozwany a nie interwenient faktycznie wykorzystał jej wizerunek. Tymczasem ochrony dóbr osobistych można domagać się wobec podmiotu, który te dobra bezpośrednio narusza. Ponadto to pozwany- jego pracownik nie przekazał pełnych informacji powódce w zakresie tego jak zdjęcie z jej osobą zostanie następnie wykorzystane i nie odebrał od niej pisemnej zgody na publikację wizerunku, jak uczynił to w stosunku do dwojga zatrudnionych na umowę zlecenia modeli.

Ponadto, aby działanie pracodawcy polegające na wykorzystaniu zdjęcia (wizerunku) pracownika, było legalne, wskazane jest pozyskanie na to jego zgody. Powódka wskazała natomiast na okoliczności świadczące o tym, że jej wizerunek umieszczono na bilbordzie bez pozyskania od niej uprzedniej zgody. Posługiwanie się wizerunkiem osoby fizycznej musi odbywać się w granicach prawa. Jako że wizerunek jest zarówno dobrem osobistym, jak i danymi osobowymi, jego wykorzystanie powinno odbywać się zgodnie z przepisami k.c. oraz RODO.

W ocenie Sądu mając na uwadze poczynione w sprawie ustalenia faktyczne w szczególności uwzględniając zdjęcia bilbordu reklamowego zewnętrznego reklamującego hotel prowadzony przez pozwanego ze zdjęciem lewego profilu twarzy powódki i górnej połowy jej tułowia wraz z dłońmi oraz wydruków internatowego profilu facebook doszło do naruszenia dobra osobistego powódki w postaci wizerunku, gdyż wykorzystano go bez jej zgody w celach reklamowo - marketingowych pozwanej spółki.

Powódka jako podstawę swojego żądania podała regulacje zawarte w RODO ( rozporządzeniu nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE ), art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i art. 81 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Powódka może dochodzić ochrony na podstawie rożnych przepisów prawa.

Kodeks cywilny w art. 23 wskazuje, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5.01.2001r. V CKN 499/00 dopuszcza kumulatywne jak i alternatywne dochodzenia ochrony autorskich praw osobistych – zarówno na podstawie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jak i na podstawie kodeksu cywilnego, a wyboru dokonuje twórca. Zaś Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 7 lutego 1995r. I ACr 697/1994 stwierdził, że przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych są przepisami szczególnymi wobec kodeksu cywilnego. Dlatego do ochrony twórczości winno się stosować ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W ocenie sądu rozpoznającego sprawę naruszenie autorskich praw osobistych stanowi również naruszenie dóbr osobistych twórcy, dlatego powódka w niniejszej sprawie może domagać się ochrony swoich dóbr osobistych – wizerunku na obu podstawach prawnych.

Z mocy artykułu 5 ust 1 a rozporządzenia nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) „dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą ("zgodność z prawem, rzetelność i przejrzystość").

W świetle art. 79 ust 1 cyt rozporządzenia „bez uszczerbku dla dostępnych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej, w tym prawa do wniesienia skargi do organu nadzorczego zgodnie z art. 77, każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli uzna ona, że prawa przysługujące jej na mocy niniejszego rozporządzenia zostały naruszone w wyniku przetwarzania jego danych osobowych z naruszeniem niniejszego rozporządzenia. Postępowanie przeciwko administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu wszczyna się przed sądem państwa członkowskiego, w którym administrator lub podmiot przetwarzający posiadają jednostkę organizacyjną. Ewentualnie postępowanie takie może zostać wszczęte przed sądem państwa członkowskiego, w którym osoba, której dane dotyczą, ma miejsce zwykłego pobytu, chyba że administrator lub podmiot przetwarzający są organami publicznymi państwa członkowskiego wykonującymi swoje uprawnienia publiczne (art. 79 ust 2 cyt rozporządzenia).

Natomiast wg art. 82 ust 1 - 6 cyt. rozporządzenia każda osoba, która poniosła szkodę majątkową lub niemajątkową w wyniku naruszenia niniejszego rozporządzenia, ma prawo uzyskać od administratora lub podmiotu przetwarzającego odszkodowanie za poniesioną szkodę. Każdy administrator uczestniczący w przetwarzaniu odpowiada za szkody spowodowane przetwarzaniem naruszającym niniejsze rozporządzenie. Podmiot przetwarzający odpowiada za szkody spowodowane przetwarzaniem wyłącznie, gdy nie dopełnił obowiązków, które niniejsze rozporządzenie nakłada bezpośrednio na podmioty przetwarzające, lub gdy działał poza zgodnymi z prawem poleceniami administratora lub wbrew takim poleceniom. Administrator lub podmiot przetwarzający zostają zwolnieni z odpowiedzialności wynikającej z ust. 2, jeżeli udowodnią, że w żaden sposób nie ponoszą winy za zdarzenie, które doprowadziło do powstania szkody. Jeżeli w tym samym przetwarzaniu uczestniczy więcej niż jeden administrator lub podmiot przetwarzający lub uczestniczy w nim zarówno administrator jak i podmiot przetwarzający i zgodnie z ust. 2 i 3 odpowiadają za szkodę spowodowaną przetwarzaniem, ponoszą oni odpowiedzialność solidarną za całą szkodę, tak by zapewnić osobie, której dane dotyczą, rzeczywiste uzyskanie odszkodowania. Administrator lub podmiot przetwarzający, który zgodnie z ust. 4 zapłacił odszkodowanie za całą wyrządzoną szkodę, ma prawo żądania od pozostałych administratorów lub podmiotów przetwarzających, którzy uczestniczyli w tym samym przetwarzaniu, zwrotu części odszkodowania odpowiadającej części szkody, za którą ponoszą odpowiedzialność, zgodnie z warunkami określonymi w ust. 2. Postępowanie sądowe dotyczące odszkodowania jest wszczynane przed sądem właściwym na mocy prawa państwa członkowskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 2.

W świetle art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie.

Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się.

Wizerunek człowieka jest jego dobrem osobistym. Wizerunek, jako wartość idealna związana z osobowością człowieka, jego tworzenie i eksploatacja inna niż rozpowszechnianie, podlega ochronie na podstawie art. 23 k.c. Jest to ochrona ukierunkowana na ochronę interesów osobistych.

Nie ulega jednak wątpliwość, że niektóre dobra osobiste, w tym właśnie wizerunek, ma aspekty majątkowe. Jego wartość rynkowa, z uwagi na zdatność do ekonomicznej eksploatacji, uwidacznia się szczególnie wówczas gdy dochodzi do jego rozpowszechnienia. Rozpowszechnienie wizerunku, rozumianego jako odwzorowanie charakterystycznych cech postaci, uregulowane jest w art. 81 i 83 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Artykuł 81 tego prawa zawiera ogólną regulację zasad rozpowszechniania wizerunku, podkreślić jednak trzeba, że chodzi tu o to samo dobro, o jakim stanowi art. 23 k.c. Z powołanego art. 81 pr.a.pr.p. wynikają zasady ochrony wizerunku ze względu na określone w tej ustawie sposoby udostępniana, przez określenie sytuacji, w których wykorzystanie wizerunku ma charakter bezprawny. Tak więc tylko od woli danej osoby zależy dopuszczalność rozpowszechniania wizerunku. Przepis wskazuje kiedy brak zgody nie czyni rozpowszechnienia bezprawnym, jednakże każde reklamowe, komercyjne wykorzystanie wizerunku zawsze wymaga zgody uprawnionego. Zgoda taka może wyrażać się zawarciem stosownej umowy - por wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2020 r. I CSK 790/18.

Z mocy art. 81 ust 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych „rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Według art. 81 ust 2 cyt ustawy „zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:

1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych;

2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Natomiast art. 83 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych o roszczeń w przypadku rozpowszechniania wizerunku osoby na nim przedstawionej oraz rozpowszechniania korespondencji bez wymaganego zezwolenia osoby, do której została skierowana, stosuje się odpowiednio przepis art. 78 ust. 1; roszczeń tych nie można dochodzić po upływie dwudziestu lat od śmierci tych osób.

Zgodnie z art. 78 ust 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych „twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub - na żądanie twórcy - zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny”.

Konstrukcja przedstawionego przez powódkę roszczenia koncentrowała na fakcie komercyjnej eksploatacji jej wizerunku na bilbordzie pozwanego przez okres 3 miesięcy i na stronie internetowej portalu społecznościowego facebook przez około 2 lata, bez zezwolenia dlatego domagała się zadośćuczynienie. Takie rozpowszechnianie wizerunku bez zezwolenia jest bezprawne.

Orzecznictwo i doktryna stoją na stanowisku, że zgoda na rozpowszechnienie wizerunku musi zostać w odpowiedni sposób skonkretyzowana (zob. J. Barta, R. Markiewicz [w:] Prawo..., red. J. Barta, R. Markiewicz, s. 521). Dzięki temu można określić zakres upoważnienia przyznanego podmiotowi eksploatującemu wizerunek. Przyjmuje się, że „[...] wyrażający zgodę powinien obejmować swoją świadomością skonkretyzowane sposoby eksploatowania swojego wizerunku” (wyrok SA w Krakowie z 29.06.2018 r., I ACa 1515/17, LEX nr 2695028). Osoba przedstawiona powinna wiedzieć o miejscu, czasie, częstotliwości udostępniania podobizny (zob. cytowany już wyrok SA w Warszawie z 4.07.2018 r., V ACa 484/17; podobnie: wyrok SA w Gdańsku z 29.10.2018 r., V ACa 829/17, LEX nr 2690343). W razie sporu z uprawnionym to korzystający z wizerunku będzie musiał udowodnić, że na konkretną formę eksploatacji podobizny uzyskał zezwolenie. Forma wyrażenia zgody może być bardzo różna.

Zgoda na udostępnienie wizerunku publicznie jest zasadą. Dlatego pominięcie tego zezwolenia przy upowszechnianiu podobizny może w wielu przypadkach stanowić naruszenie praw osoby przedstawionej.

Pozwana spółka nie udowodniła, aby uzyskała od powódki zgodę na wykorzystanie jej wizerunku w w/w materiałach reklamowych. Przedmiotowe postępowanie wykazało, że powódka została oddelegowana do sesji zdjęciowej przez swoją przełożoną. Wyraziła zgodę na udział w sesji zdjęciowej, ale tylko na wykorzystanie fotografii na której widoczne miały być tylko jej dłonie. Powódka wyraźnie kilkukrotnie dopytywała, czy na zdjęciach, które miały posłużyć do materiałów reklamowych nie będzie widać jej twarzy. Przedstawicie pozwanej zaprzeczali. Nie można domniemywać żadnej zgody powódki na wykorzystanie jej wizerunku przez pozwaną spółkę, stosownie do argumentacji pozwanej, bowiem powódka nie podpisała z pozwaną żadnej umowy na udział w tej sesji. Zgodziła się na udział w zdjęciach w formie nieodpłatnej i na konkretnie ustalonych zasadach tj. braku wykorzystywania zdjęć z jej twarzą.

Zatem pozwana nie posiadała zgody powódki na wykorzystanie jej wizerunku w materiałach reklamowych w Internecie i na bilbordzie. Powódka nie była nawet świadoma, że pozwana spółka wykorzystywała jej wizerunek w materiałach reklamowych na Facebooku. Wiedzę tą powzięła dopiero w toku tego postępowania od interwenienta ubocznego.

Wbrew tezom pozwanej spółki zgoda powódki była wymagana, ponieważ wizerunek powódki nie stanowił tylko tła materiałów reklamowych. Nie miało zatem zastosowanie wyłączenie z art. 81 ust 2 pkt 2 ustawy o prawach autorskich i pokrewnych. Mimo, że większość banneru reklamowego stanowiły napisy reklamujące Spa hotelu prowadzonego przez pozwaną, a sylwetka powódki masującej nagiego mężczyznę stanowiła około ¼ części banneru, nie można tego uznać za nieistotny szczegół pewnej całości, pewnego rodzaju tło. Twarz powódki była widoczna z profilu i rozpoznawalna.

Działanie pozwanego naruszało zatem dobra osobiste powódki tj. prawo do ochrony wizerunku i było bezprawne.

Sąd uznał zatem, iż żądanie powódki o przyznanie jej zadośćuczynienia na podstawie art. 78 ust 1 w zw. z art. 83 ustawy prawie autorskim i prawach pokrewnych za usprawiedliwione co do zasady, ale w niższej wysokości niż domagała się powódka. Wysokość zadośćuczynienia za krzywdę zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem jest ocenna.

Podobnie jak na gruncie art. 448 k.c., również przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 78 ust. 1 u.p.a.p.p. pozostaje dyskrecjonalnym, mimo że nie dowolnym, uprawnieniem sądów orzekających, zwłaszcza w ostatniej instancji. Wyroki wydawane na podstawie tych przepisów w istocie zbliżają się w swojej konstrukcji do orzeczeń niemal konstytutywnych, zwłaszcza gdy uwzględniają poziom krzywdy uprawnionego na moment wyrokowania - por. wyrok SA w Warszawie z dnia 16 września 2020 r. V ACa 753/19.

Regulacja art. 78 ust. 1 u.p.a.p.p. nie wiąże powstania takiego roszczenia po stronie twórcy z odrębnie wyróżnionym dobrem / dobrami osobistymi, mówiąc jedynie o krzywdzie podlegającej wyrównaniu przez przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej zadośćuczynienia. Tak rozumiany uszczerbek należy łączyć z rzeczywiście istniejącym po stronie pokrzywdzonego dyskomfortem psychicznym, pozostającym w adekwatnym związku przyczynowym z dokonanym naruszeniem osobistych praw autorskich do utworu-por wyrok SA w Krakowie wyrok z dnia 19 czerwca 2019 r. I ACa 720/18.

W ustalonych okolicznościach, uwzględniając m.in. rodzaj naruszonego dobra osobistego powódki, charakter i stopień naruszenia, czas trwania doznawanych ujemnych przeżyć psychicznych powódki, jak również stopień winy pozwanego jako naruszyciela, Sąd uznał za odpowiednie przyznanie powódce zadośćuczynienia w kwocie 30 000 zł, w pozostałym zakresie powództwo o zadośćuczynienie oddalając.

Praktyka orzecznicza sądów w zakresie wysokości zadośćuczynienia należnego za naruszenie prawa do wizerunku bywała różna. Sądy ustalając adekwatną do krzywdy wysokość zadośćuczynienia posiłkowały się różnymi miernikami m.in. wynagrodzeniami jakie obowiązują w sytuacji wyrażenia zgody na udostępnienie wizerunku w wyniku zawarcia osobnej umowy. Uwzględniały też szeroko pojętą krzywdę.

Pozwana uwypuklając wygórowane żądanie zadośćuczynienia powódki wskazywała na wynagrodzenia na poziomie około 1200 zł jakie otrzymali modele biorący udział w tej samej sesji zdjęciowej do materiałów reklamowych na podstawie zawartych umów. W przedmiotowej sprawie przesłuchano w charakterze świadków modeli biorących udział w sesji zdjęciowej tj. M. N. i E. P. (1). E. P. (2) podkreśliła jednak, że nie miała świadomości, że jej wizerunek zostanie wykorzystany na bilbordzie. Ponadto wtedy działała bez agenta i obecnie na takie warunki jak przedstawił jej w 2017 roku pozwany by nie przystała. Same zatem wynagrodzenia dla modeli, wynikające z zawartych przez nich umów nie mogły stanowić wyjściowych mierników dla zadośćuczynienia należnego powódce, mając na uwadze skalę naruszenia jakiej dopuścił się pozwany, wykorzystując jej wizerunek wbrew jej woli, którą bardzo dokładnie przedstawiła przed wzięciem udziału w sesji zdjęciowej.

Sąd uznał, że charakter kompensujący krzywdę powódki będzie stanowić kwota 30 000 zł zadośćuczynienia. Wyższą sumę Sąd uznał za wygórowaną, ponieważ powódka nie jest i nigdy nie była osobą publiczną i rozpoznawalną dla niespokrewnionych czy zaznajomionych z nią osób. Ponadto krzywda powódki jak wynika z jej zeznań nie miała aż tak negatywnego wymiaru, aby przyznać powódce zadośćuczynienie na poziomie 50 000 zł. W sprawie rozpoznawanej przez SN z dnia 16 grudnia 2020 r. I CSK 790/18 Sąd przyznał znanemu z reprezentacji narodowej piłkarzowi zadośćuczynienie w kwocie 150 000 zł za naruszenie jego wizerunku w celach reklamowych. Odnosząc wymiar tego zadośćuczynienia do krzywdy powódki w ocenie Sądu kwota 50 000 zł zadośćuczynienia była nadmierna. Zasądzając 30 000 zł zadośćuczynienia dla powódki Sąd miał też na uwadze czasookres w jakim jej wizerunek był naruszany na bilbordzie zewnętrznym przy często uczęszczanej drodze krajowej na P. oraz na portalu internetowym.

Ustawowe odsetki od zasądzonego zadośćuczynienia przyznano od dnia wniesienia pozwu tak jak domagała się powódka, z uwagi na to, że przed wystąpieniem na drogę sądową powódka trzykrotnie wyzwała pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 50 000 zł wyznaczając mu termin 14 lub 7 dni na zapłatę, a pozwany tych żądań nie uwzględniał.

Powódka ostatecznie cofnęła żądanie dotyczące zakazania pozwanemu zamieszczania jej wizerunku w jakimkolwiek miejscu w szczególności na bilbordzie zewnętrznym przy ul. (...) w N., na co pozwany i interwenient uboczny wyrazili zgodę, dlatego w tej części na podstawie art. 355 kpc postępowanie umorzono - pkt III sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 kpc. Pozwany zwróci powódce opłatę od pozwu od uwzględnionego roszczenia o zadośćuczynienie. Pozostałe koszty w tym koszty zastępstwa prawnego i interwencji ubocznej między stronami wzajemnie zniesiono, mając na uwadze wynik postępowania.

SSO Monika Świerad