Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Nowy Sączu

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 14 lutego 2023 roku

Pozwem inicjującym niniejszej postępowanie powódka P. M. domagała się zasądzenia od pozwanego Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych kwoty 109.368,00 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku śmierci osoby bliskiej- siostry L. J. wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 20 lipca 2021 roku do dnia zapłaty, zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

Motywując pozew powódka podniosła, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 20 maja 2021 roku wydanym w sprawie o sygn. akt II K (...) M. K. uznano za winnego zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu stanowiącego występek z art. 177 § 2 k.k. i za to wymierzono oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności zawieszając jej wykonanie na okres próby lat 5. Wyrok jest prawomocny. Do zdarzenia w wyniku którego śmierć poniosła L. J. doszło wskutek działania M. K. kierującego pojazdem marki B. o nr rej. (...) zarejestrowanym w Niemczech. Kierujący posiadał obowiązkowe ubezpieczenie OC wykupione w towarzystwie (...). W ramach systemu Zielonej Karty korespondentem niemieckiego towarzystwa ubezpieczeniowego w Polsce jest (...) S.A., które prowadziło postępowanie likwidacyjne. Pismem z dnia 25 czerwca 2021 roku powódka zgłosiła (...) S.A. roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia za krzywdę w związku ze śmiercią siostry. Decyzją z dnia 19 lipca 2021 roku (...) S.A. przyznała jej tytułem zadośćuczynienia za śmierć siostry kwotę 10 632,00 zł i jednocześnie pomniejszając przyznane świadczenie o 5.000,00 zł (nawiązka przyznana w postępowaniu karnym od sprawcy wypadku na rzecz P. M.) wypłaciła powódce kwotę 5 632,00 zł. W związku z tym, iż przyznane świadczenie nie rekompensowało krzywdy doznanej wskutek śmierci siostry powódka zwróciła się do Polskich Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i wypłatę dalszego zadośćuczynienia (pismo z dnia 14 lutego 2022 roku), jednak nie otrzymała żadnej odpowiedzi. Wskutek śmierci tak bliskiego członka rodziny naruszone zostało jedno z najważniejszych dóbr osobistych powódki – prawo do życia w rodzinie. Powódka utraciła przedwcześnie jedną z najważniejszych osób w swoim życiu , która stanowiła nieodłączną część tego życia. Nie ulega wątpliwości , że krzywda wywołana śmiercią tak bliskiej osoby jest – oceniając według kryteriów obiektywnych- jedną z najbardziej dotkliwych i najmocniej odczuwalnych z uwagi na rodzaj i siłę więzów rodzinnych oraz rolę pełnioną w rodzinie. Ból spowodowany przedwczesną i nagłą śmiercią tak bliskiej osoby jest niewyobrażalny , a dodatkowych cierpień przysporzył fakt , że z uwagi na obostrzenia wywołane sytuacją epidemiologiczną powódka nie mogła towarzyszyć L. J. w tych trudnych chwilach , nie mogła się pożegnać , co zaburzyło naturalny tryb przeżywania żałoby. Żadna kwota finansowa nie jest w stanie chociażby częściowo zrekompensować doznanej w związku z tym krzywdy , niemniej jednak przyznane świadczenie powinno pomóc powódce przystosować się do zmienionej rzeczywistości. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności nie ulega wątpliwości, że kwota zadośćuczynienia w łącznej wysokości 120,000,00 zł dla siostry zmarłej L. J. jest odpowiednia i pozwalająca na rekompensatę doznanych cierpień. Powódka zażądała odsetek ustawowych za opóźnienie od żądanych kwot liczonych od dnia wymagalności roszczenia (1 dzień po wydaniu decyzji przez korespondenta zagranicznego ubezpieczyciela ) do dnia zapłaty.

Pozwany w odpowiedzi na pozew (k.75-77) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów postępowania w tym zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Pozwana oświadczyła, iż kwestionuje w całości roszczenia powódki co do wysokości żądanego zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. Pozwany zarzucił, iż już przed śmiercią siostry L. powódka zawarła związek małżeński, miała dziecko. Powódka funkcjonuje zatem w swojej własnej najbliższej rodzinie i tych relacji nie zaburzyła śmierć siostry L.. Powódka nie została zatem osamotniona po śmierci L. J. ma jeszcze dwoje rodzeństwa , rodziców, dziadków ze strony matki, z którymi utrzymuje relacje rodzinne. Powódka nie dowiodła, że wskutek śmierci siostry musiała się leczyć , zmienić plany życiowe czy zawodowe czy pozostała osamotniona bez wsparcia rodzinnego. Powódka nie wykazała, iż śmierć siostry L. wywołała u powódki konieczność korzystania z pomocy psychologicznej czy psychiatrycznej. Pozwany zauważył, iż relacje ludzkie nie są stałe, mają charakter zmienny a nadto zależą też od innych relacji. Nie sposób przyjąć jako oczywistość , że L. J. realizując swoje plany życiowe , mając grono rodziny i przyjaciół pozostałaby do dyspozycji powódki w bezpośrednich kontaktach jak w czasach gdy była nastolatką. Pozwany zarzucił, iż kwota 110 000 zł (ponad nawiązkę) jakiej żąda jest znacząco zawyżona, a sądy powszechne zasądzają takie kwoty bezpośrednio poszkodowanym, których funkcjonowanie zdrowotne czy społeczne jest znacząco zaburzone czy wręcz jest uniemożliwione. Powódka w ogóle w takiej sytuacji się nie znalazła. Pozwany wskazał, iż to Sąd ustala odpowiednią wysokość zadośćuczynienia po śmierci osób najbliższych i odsetki od zadośćuczynienia należne są od daty wyrokowania przez Sąd.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 14 sierpnia 2020 roku L. J. jechała z pracy do domu. Po drodze postanowiła wstąpić do swojej siostry P. M. na kawę, gdyż robiła tak często, bo miała praktycznie po drodze. Czasami przywoziła resztki sałatki, która nie sprzedała poprzedniego dnia na stacji dla świnki morskiej córki powódki.

Dowód: pismo z dnia 25 kwietnia 2021 roku k. 11,

W dniu 14 sierpnia 2020 roku w miejscowości J. województwa (...) na prostym odcinku drogi krajowej nr (...) (kilometr 759/5) w okolicach skrzyżowania ulic (...) z ulicą (...), M. K. naruszając umyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, poruszając się samochodem osobowym B. o nr rej. (...) w kierunku miejscowości J. od strony C. z prędkością do najmniej 125 km/h znacznie przekraczającą prędkość administracyjnie dopuszczalną w tym miejscu drogi (70km/h), a także przekraczając oś jezdni oznakowaną podwójna linią ciągłą (znak P-4) rozpoczął manewr wyprzedzania samochodu V. o nr rej. (...) kierowanego w tym czasie przez pokrzywdzoną L. J. , która zwolniwszy do prędkości ok. 25 km/h sygnalizowała kierunkowskazem skręt w lewo, w wyniku czego doszło do zderzenia pojazdów i zepchnięciu pojazdu V. z jezdni w wyniku czego L. J. doznała ciężkich obrażeń ciała w następstwie których zmarła w dniu 20 sierpnia 2020 roku.

Wyrokiem Sądu Rejonowego wN. T. z dnia 20 maja 2021 roku wydanym w sprawie o sygn. akt II K (...) M. K. uznano za winnego zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu stanowiącego występek z art. 177 § 2 k.k. i za to wymierzono oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności zawieszając jej wykonanie na okres próby lat 5. Na podstawie art. 42 § 2 k.k. Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonego M. K.nawiązki w kwotach po 5.000 zł na rzecz osób najbliższych zmarłej pokrzywdzonej: w tym P. M.. Wyrok jest prawomocny.

Dowód: wyrok z dnia 20 maja 2021 roku k. 13.

L. J. w dniu 14 sierpnia 2020 roku przebywała w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym Szpitala (...) w K., gdzie rozpoznano mnogie obrażenia ciała, złamanie i wgłobienie łuski kości skroniowej lewej, obrzęk mózgu, wielopoziomowe złamanie żeber, odmę opłucnową po stronie prawej, stłuczenie lewego płuca, złamanie miednicy. Tego samego dnia przebywała na Oddziale Klinicznym Neurochirurgii i N. Szpitala (...) w K., a następnie od dnia 14 sierpnia 2020 roku do dnia 20 sierpnia 2020 roku na Oddziale Klinicznym Anestezjologii i Intensywnej Terapii. W Karcie Informacyjnej z leczenia szpitalnego wskazano, iż w dniu 20 sierpnia 2020 roku o godzinie 13.30 nastąpił zgon L. J..

(dowód: karta Informacyjna z leczenia szpitalnego k. 8, odpis skrócony aktu zgonu k.10,)

Kierujący pojazdem który uczestniczył wypadku M. K. posiadał obowiązkowe ubezpieczenie OC wykupione w towarzystwie (...). W ramach systemu Zielonej Karty korespondentem niemieckiego towarzystwa ubezpieczeniowego w Polsce jest (...) S.A., które prowadziło postępowanie likwidacyjne. Pismem z dnia 25 czerwca 2021 roku powódka zgłosiła (...) S.A. roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia za krzywdę w związku ze śmiercią siostry w kwocie 150 000 zł. Pismo zostało nadane w dniu 29 czerwca 2021 roku. Decyzją z dnia 19 lipca 2021 roku (...) S.A. przyznała jej tytułem zadośćuczynienia za śmierć siostry kwotę 10 632,00 zł i jednocześnie pomniejszając przyznane świadczenie o 5.000,00 zł (nawiązka przyznana w postępowaniu karnym od sprawcy wypadku na rzecz P. M.) wypłaciła powódce kwotę 5 632,00 zł. W związku z tym, iż przyznane świadczenie nie rekompensowało krzywdy doznanej wskutek śmierci siostry powódka zwróciła się do Polskich Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i wypłatę dalszego zadośćuczynienia (pismo z dnia 14 lutego 2022 roku), jednak nie otrzymała żadnej odpowiedzi.

(dowód: okoliczność bezsporna, pismo z dnia 25 czerwca 2021 roku k. 49-53, śledzenie przesyłek k. 54, pismo z dnia 19 lipca 2021 roku k.55, pismo z dnia 14 lutego 2022 roku k. 56 - 59)

L. J. urodziła się w dniu (...), w dacie wypadku miała 19 lat. Powódka wyprowadziła się z domu rodzinnego na wiosnę 2015 roku. W dacie wypadku powódka mieszkała z mężem u teściowej. Jej dom znajduje się w odległości 10 km od domu rodzinnego. Powódka ma męża D. M., starszego brata K., starszą siostrę M. i miała siostrę L. (młodszą o 6 lat). W domu rodzinnym po wyprowadzce powódki zostali jej rodzice, brat, i siostra L.. Siostra M. wyszła za mąż i wyprowadziła się z domu rodzinnego. Mieszka w Belgii. Siostra powódki M. nie ma z P. M. aż tak dobrych relacji jak miała P. M. z L.. Rodzice powódki mieszkają w O., siostra powódki L. też tam mieszkała. Wigilię rodzina spędzała razem. Powódka z mężem przyjeżdżała do domu rodzinnego po kolacji wigilijnej spożytej w ich miejscu zamieszkania. Siostrę L. odwiedzała przynajmniej raz w tygodniu. Jak nastąpiła śmierć siostry to powódka miała już córkę, w wieku 8 lat. Córka powódki obecnie ma 11 lat. L. była powódce bardzo bliska, gdyż obie były najmłodsze w domu, trzymały się razem. Jak powódka wyprowadziła się z domu rodzinnego to obie zaczęły spędzać weekendy razem, nadto wyjeżdżały z mężem powódki, i chłopakiem L. J.. L. J. była w związku z bratem męża powódki. L. ze swoim chłopakiem (bratem D. M.) planowali ślub. Wspólnie - powódka z mężem oraz L. ze swoim chłopakiem - tworzyli zgraną grupę. W wakacje wyjeżdżali wspólnie (np. byli w Czechach czy we W.), a w każdy weekend powódka z L. oglądały film lub gdzieś jechali w czwórkę. W domu rodzinnym powódka z siostrą L. i innymi członkami rodziny spędzała czas - rozmawiała, grała w gry. W niedzielę starała się zawsze być w domu rodzinnym . W ciągu tygodnia jak powódka podjechała do rodziców to siostra L. zawsze serdecznie się z nią witała. Obchodzili razem takie uroczystości jak: urodziny, imieniny rodziców. Powódka konsultowała się z L. co mamie byłoby potrzebne, wspólnie kupowały prezent. Powódka zrobiła siostrze L. tort na 18- te urodziny. Całą rodzina była obecna na tej imprezie. Na 19 – ste urodziny powódka również zrobiła dla niej tort, dała jej prezent.Także L. J. zawsze przyjeżdżała do powódki na urodziny, dzwoniła, składała życzenia, starała się zawsze wręczyć prezent. L. J. pomagała powódce np. zajmowała się jej córką. Powódka często zwierzała się siostrze z problemów, gdyż jej odpowiadało podejście siostry do życia. L. J. była postrzegana jako osoba aktywna, otwarta, przyjacielska , tańczyła w zespole regionalnym, śpiewała, malowała. Powódka bardzo często była obecna na próbach, w których uczestniczyła zmarła siostra bo jej córka tańczy w tym samym zespole. Zeszłe wakacje były dla powódki bardzo trudne, z uwagi na przeżycia związane ze śmiercią L. J., nawet z mężem i córką nigdzie nie wyjeżdżali. Jak siostra powódki była w K. w Szpitalu to raz powódce udało jej się wejść do środka i zobaczyć siostrę. Według jej obserwacji siostra była cała poraniona, spuchnięta, ciężko było ją rozpoznać, co było dla powódki ciężkim przeżyciem. Powódka miała nadzieję, że jej siostra wyzdrowieje. Pomimo tego, iż było jej bardzo trudno po śmierci siostry nie korzystała z psychologa. Nie przyjmowała leków. Powódka jednak nie pogodziła się ze śmiercią siostry, gdyż bardzo ten brak siostry odczuwa. P. M. ma pamiątki po siostrze (L. namalowała dla niej obraz, powódka posiada zdjęcia na których widnieje m.in. L.). Powódka pomagała w organizacji pogrzebu. Raz w tygodniu bywa u siostry na cmentarzu. Jak trzeba posprzątać nagrobek na święta to powódka się tym zajmuje, przygotowuje sama wiązanki lub je kupuje. Rodzinie brakuje L. J. . Bardzo często w trakcie spotkań ją wspominają i rzadziej się śmieją.

Dowód: zeznania powódki P. M. nagranie k.111, zeznania świadków Z. J. nagranie od 00:26:49 min, H. J. nagranie od 00:09:49 min , D. M. nagranie od 00:47:14 min k. 105 -107

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty przedłożone przez strony. Treść tych dokumentów nie była kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu. Ustaleń faktycznych dokonano również w oparciu o osobowe źródła dowodowe: zeznania powódki i świadków.

Zarówno powódka P. M. jak i przesłuchani w sprawie świadkowie Z. J., H. J., D. M. zeznawali szczerze, logicznie i wyczerpująco. Ich zeznania były zbieżne i wzajemnie się uzupełniały.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie.

Podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej stanowi umowa odpowiedzialności cywilnej dotycząca pojazdu marki B. o nr rej. (...) zmajstrowanym w Niemczech, prowadzonego przez M. K., w ramach której ubezpieczyciel przejął odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z ruchem tego pojazdu. W okolicznościach tej sprawy bezsporne było to, że wypadek samochodowy z dnia 14 sierpnia 2020 roku, w którym poważnych obrażeń, skutkujących następnie zgonem w dniu 20 sierpnia 2020 roku doznała L. J. spowodował M. K.. Osobę tą za spowodowanie tego wypadku ukarano sądownie.

Zgodnie z art. 436 § 1 k.c., odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny. Podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej stanowi art. 822 k.c. w związku z art. 34 i 35 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22.05.2003 roku. Zgodnie z art. 822 k.c. § 1. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Natomiast § 4 stanowi, że uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Na mocy art. 34 ust 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych: z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Ponadto ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu (art. 35).

Powódka domagała się też zadośćuczynienia za śmierć siostry w kwocie 109 368,00 zł jako dopłaty do kwoty 120.000 zł, ponieważ ubezpieczyciel z tego tytułu przyznał jej tylko 10 632,00 zł .

Dodanie § 4 do art. 446 k.c. wywołało wątpliwości odnośnie do relacji tego przepisu i art. 448 k.c. Sąd Najwyższy wyjaśnił je w uchwale z dnia 27 października 2010 r., III CZP 76/10 (OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 42), w której uznał, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Sąd Najwyższy wskazał, że art. 446 § 4 k.c. ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w której czyn niedozwolony popełniony został po dniu 3 sierpnia 2008 r. Przepis ten nie uchylił art. 448, jego dodanie było natomiast wyrazem woli ustawodawcy zarówno potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie obowiązujących przed jego wejściem w życie przepisów, jak i ograniczenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia do najbliższych członków rodziny. Stanowisko to zostało potwierdzone w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2010 r., II CSK 248/10 (OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 44) oraz z dnia 11 maja 2011 r., I CSK 521/10 (nie publ.).

Art. 446 § 4 kc pozwala przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej nie jest zależne od pogorszenia sytuacji materialnej osoby uprawnionej i poniesienia szkody majątkowej. Jego celem jest kompensacja doznanej krzywdy - złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej i pomoc pokrzywdzonemu w dostosowaniu się do zmienionej w związku z tym sytuacji. Na rozmiar krzywdy mają wpływ: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne, poczucie osamotnienia i pustki, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełniona przez zmarłego, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał odnaleźć się w nowej rzeczywistości i zdolność do jej zaakceptowania oraz wiek pokrzywdzonego. SN w bogatym orzecznictwie wskazał na potrzebę indywidualizowania oceny krzywdy, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, przy odwołaniu do kryteriów obiektywnych, a nie subiektywnych odczuć pokrzywdzonego. Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy. Jego rozmiar jest zatem odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar. Przesłanka „przeciętnej stopy życiowej" społeczeństwa ma charakter uzupełniający i ogranicza wysokość zadośćuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadziło do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie może jednak pozbawiać zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego rozmiar (tak SN w wyroku z dnia 12 września 2002 r. IV CKN 1266/00 oraz z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 279/10, oraz z dnia 10 maja 2012 r. IV CSK 416/11, niepubl.).

W orzecznictwie wskazuje się, że jedną z podstawowych przesłanek przy określaniu wysokości zadośćuczynienia jest stopień natężenia wspomnianych elementów składających się na pojęcie krzywdy. Sąd musi przy tym uwzględnić wszystkie okoliczności danego zdarzenia. W doktrynie wskazuje się, że wysokość przyznawanej kwoty zadośćuczynienia tak powinna być ukształtowana, by stanowić "ekwiwalent wycierpianego bólu" jak też, że kwota zadośćuczynienia powinna być pochodną wielkości doznanej krzywdy (por. A. Rzetecka - Gil, Komentarz do Kodeksu cywilnego, Lex). W przypadku ustalania wysokości zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej w literaturze zwraca się także uwagę na konieczność uwzględniania dynamicznego charakteru krzywdy spowodowanej śmiercią takiej osoby, stopnia cierpień psychicznych, ich intensywności oraz długotrwałości. Przy ocenie zakresu szkody niemajątkowej należy korzystać z kryteriów zobiektywizowanych, które jednak przystają do konkretnego poszkodowanego. Brak jest przy tym kryteriów wprost wskazanych w art. 446 § 4 k.c., które narzucałyby Sądom czym przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należy się kierować, zatem to na organy stosowania prawa zostało przerzucone rozstrzygnięcie w tym zakresie, a ustalenie jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest "odpowiednia", należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego choć nie mogą być one dowolne.

Sąd przyjął, że adekwatną do rozmiaru cierpień bólu, krzywdy, której doznała powódka w związku ze śmiercią siostry stanowi kwota 75.000 zł, którą należało pomniejszyć o wypłacone przez ubezpieczyciela 10 632,00 zł. Do zasądzenia pozostało zatem 64 368 zł. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, wbrew twierdzeniom strony pozwanej, że przyznane powódce zadośćuczynienie w kwocie 10 632,00 zł jest adekwatne do poniesionej przez nią krzywdy. Zdaniem Sądu jest to kwota niewystarczająca.

Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że na skutek przedmiotowego zdarzenia powódka utraciła najbliższą jej obok rodziców osobę - siostrę. Strata siostry niewątpliwie związana jest z bólem, poczuciem krzywdy i niesprawiedliwości, której doświadcza powódka i którą eksponowała w tej sprawie. Powódka straciła osobę z którą była silnie związana emocjonalnie, która ją wspierała i na którą mogła liczyć. Straciła bezpowrotnie wsparcie psychiczne ze strony siostry z którą mogła dzielić swoje problemy, której powierzała opiekę nad swoim dzieckiem oraz radość czerpaną ze wspólnie spędzonego czasu. To niewątpliwie tylko zwiększało krzywdę psychiczną powódki, bo jako siostra występujący w podwójnej roli tj. siostry i przyjaciółki, była z siostrą bardzo zżyta. Oczywistym jest, że ścisłe, pieniężne określenie rozmiarów ujemnych przeżyć powódki jest niemożliwe. Zadośćuczynienie pieniężne jest tylko pewnym surogatem za krzywdę, której w inny sposób nie da się naprawić. Będąc przesłuchiwana w charakterze strony, powódka wskazała, co konkretnie w jej życiu uległo zmianie po śmierci siostry, poza naturalnymi skutkami, jakimi są smutek i żal po stracie jednej z najbliższych osób. Zeznania powódki, świadków i zdjęcia załączone do pozwu stanowiły wystarczający w ocenie Sądu dowód, by przekonać o szczególnie silnej więzi powódki ze zmarłą siostrą. Krzywda powódki ma wymiar psychiczny i emocjonalny. Śmierć siostry zburzyła normalny rytm życia powódki. Nie spędzają razem wolnego czasu, nie wyjeżdżają razem na wycieczki, nie odwiedzają się, nie czerpią przyjemności z przebywania w swoim towarzystwie, nie zwierzają się ze swoich problemów, nie obdarzają się prezentami obchodząc (świętując) swoje urodziny i okazując w ten sposób uczucie bliskości, nie doradzają się w kwestiach dotyczących innych członków rodziny z którymi nagminnie spędzały czas. U powódki utrzymują się nadal lekkie zmiany nastroju, pomimo długiego czasu od zdarzenia. Rodzina po śmierci L. J. często ją wspomina i jak powódka sama wskazała rodzina już nie śmieje się tak często będąc w swoim gronie jak za życia córki i siostry – L. J..

Odnośnie procesu żałoby to wskazać należy, iż z uwagi na obostrzenia wywołane sytuacją epidemiologiczną powódka nie mogła towarzyszyć L. J. w tych trudnych chwilach , nie mogła się pożegnać, co zaburzyło naturalny tryb przeżywania żałoby. Jak siostra powódki była w K. w Szpitalu to raz powódce udało jej się wejść do środka i ją zobaczyć. Według jej obserwacji siostra była cała poraniona, spuchnięta, ciężko było ją rozpoznać, co było dla powódki ciężkim przeżyciem. Powódka miała nadzieję, że jej siostra wyzdrowieje. To wszystko potęguje poczucie doświadczanego przez nią żalu i cierpienia, nie pozwala na zakończenie procesu żałoby, tym bardziej, że strata siostry miała miejsce niewiele ponad dwa lata wstecz. Powódka tęskni za siostrą. Raz w tygodniu bywa u siostry na cmentarzu. Jak trzeba posprzątać nagrobek na święta to powódka się tym zajmuje, przygotowuje wiązanki nagrobne Z pewnością wiadomość o śmierci poszkodowanej, zorganizowanie pogrzebu i przejście okresu żałoby tuż po jej śmierci, był dla powódki ciężkim przeżyciem. Pomimo tego, iż było jej bardzo trudno po śmierci siostry nie korzystała z pomocy psychologa. Nie przyjmowała leków. Te wszystkie okoliczności sprawiają, że żądane przez powódkę zadośćuczynienie w ocenie Sądu jest nieco wygórowane, gdyż powódka po śmierci siostry nie korzystała z terapii psychologicznej czy wsparcia psychiatry. Należy mieć również na uwadze, że powódka po śmierci siostry nie została sama z rodzeństwa, ma bowiem jeszcze jedną siostrę i brata. Nadal spędza też czas z pozostałą rodziną (rodzicami). Wszystko to sprawia, że przyjęta przez Sąd kwota zadośćuczynienia spełnia swoją funkcję kompensacyjną. Mając na uwadze powyższe rozważania zarówno co do stanu prawnego, mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, jak i okoliczności ustalonego stanu faktycznego, w ocenie Sądu odpowiednią kwotą zadośćuczynienia dla powódki z tytułu art. 446 § 4 k.c. jest kwota 75.000 zł , pomniejszona o zadośćuczynienie przyznane przez pozwanego. Czyli kwota 64.368 zł. Zadośćuczynienie w takiej wysokości ma walor kompensacyjny i będzie realnie odczuwalne przez powódkę, a jednocześnie nie będzie nadmierne, uwzględni okoliczności wynikające ze stanu faktycznego opisanego powyżej.

O odsetkach Sąd orzekł w oparciu o art. 481 § 1 kc, zgodnie, z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Rozstrzygając o obowiązku zapłaty odsetek od zasądzonej kwoty Sąd oparł się na art.14 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003.124. (...) z późn. zm.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz 392 ze zm.) - zwana dalej ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych - zasadniczy termin do zapłaty stosownej kwoty należy liczyć jako wymagalny po upływie 30 dni od daty zawiadomienia zakładu ubezpieczeń o szkodzie. Do takiego zawiadomienia doszło 29 czerwca 2021 roku (co jest bezsporne), a pomimo tego pozwana nie uregulowała kwoty w słusznej wysokości. Ponieważ, jak się okazało w niniejszej sprawie, strona pozwana ponosiła odpowiedzialność cywilną wobec powódki co do zasady i winna była przyznać powódce zadośćuczynienie i to w odpowiedniej wysokości, to należało stwierdzić, że w dniu 30 lipca 2021 r. (a więc w następnym dniu po upływie 30-dniowego terminu z art. 14 ust. 1 ww. ustawy) strona pozwana pozostawała w opóźnieniu z zapłatą kwoty 64 368 zł tytułem zadośćuczynienia należnego na podstawie art. 446 § 4 k.c. W ocenie Sądu błędny jest bowiem generalny pogląd, iż datą wymagalności roszczenia o zadośćuczynienie jest dzień wydania bądź uprawomocnienia się wyroku zasądzającego to roszczenie. Zgodnie bowiem z zasługującym na aprobatę stanowiskiem wyrażonym w najnowszym orzecznictwie sądowym, jeżeli zobowiązany nie płaci zadośćuczynienia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego (tu: art. 14 ust. 1 wyżej cyt. ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych) lub w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 in fine k.c., uprawniony nie ma niewątpliwie możliwości czerpania korzyści z zadośćuczynienia, jakie mu się należy już w tym terminie. W konsekwencji odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia należnego uprawnionemu już w tym terminie powinny się należeć od tego właśnie terminu. Stanowiska tego nie podważa pozostawienie przez ustawę zasądzenia zadośćuczynienia i określenia jego wysokości w pewnym zakresie uznaniu sądu. Przewidziana w art. 446 § 4k.c. możliwości przyznania przez sąd odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za krzywdę lub za naruszenie nie zakłada bowiem dowolności ocen sądu, a jest jedynie konsekwencją niewymiernego w pełni charakteru okoliczności decydujących o doznaniu krzywdy i jej rozmiarze. Mimo więc pewnej swobody sądu przy orzekaniu o zadośćuczynieniu, wyrok zasądzający zadośćuczynienie nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratywny (tak m.in. SN w wyrokach z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10, opubl. w LEX nr 848109, z dnia 14 stycznia 2011 r., I PK 145/10 opubl. w LEX nr 79477, z dnia 16 grudnia 2011 r., V CSK 38/11, tak też SO we Wrocławiu w sprawie II Ca 1350/12).

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. II i III uzasadnianego wyroku stosownie do art. 100 kpc mając na uwadze wynik tego procesu oraz to, że powódka wygrała sprawę w 59 %, dlatego Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki opłatę od pozwu od uwzględnionego roszczenia tj. 3 227 zł. Dla obliczenia kosztów procesu Sąd zastosował następującą metodologię : powódka żądała zadośćuczynienia w kwocie 109.368 zł . Opłata od pozwu wyniosłaby zatem 5469 zł ( 109.368 x 5 %). Ponieważ powódka wygrała proces w 59% , przysługuje jej zwrot opłaty w kwocie 5469zł x 59% czyli 3227 zł.

Również uwzględniając wynik procesu - wygrana powódki w 59% - sąd obliczył koszty zastępstwa procesowego. Wynagrodzenie adwokata przy wps. 109.368 zł wynosi 5400 zł plus 17 zł opłata od pełnomocnictwa. Zatem suma wynagrodzeń pełnomocników wynosi 10.834 zł. a 59% tej kwoty to 6392 zł . Od tej kwoty należy odjąć wynagrodzenie pełnomocnika wg. taksy tj. kwotę 5417 zł . co daje kwotę 975 zł , która została zasądzona powódce. ( zasada obliczania kosztów procesu przy częściowym uwzględnieniu roszczenia za Zarysem metodyki pracy sędziego w sprawach cywilnych H. Pietrzkowski wyd.3 s.174)

W pkt IV Sąd odstąpił od obciążenia powódki kosztami sądowymi. Każdorazowo koniecznym jest rozważenie całokształtu okoliczności, które uzasadniają odstępstwo od podstawowej zasady decydującej o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu, czyli obciążenia nimi strony przegrywającej spór (art. 98 § 1 k.p.c.). Ingerencja w to uprawnienie sądu, w ramach rozpoznawania środka odwoławczego bądź środka zaskarżenia, następuje jedynie w sytuacji stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna i oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw. Wynika to stąd, że zastosowanie art. 102 k.p.c. podlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej, co oznacza, że rozstrzygnięcie w tym zakresie może zostać skutecznie zakwestionowane w ramach kontroli instancyjnej jedynie w razie oczywistego naruszenia przewidzianych w ustawie reguł. Inaczej rzecz ujmując ewentualna ingerencja wchodzi w rachubę tylko wtedy gdy orzeczenie o kosztach jest rażąco niesprawiedliwe (tak postanowienie SN z dnia 23 maja 2012 r., III CZ 25/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2013 r., VI ACa 1083/12, opubl. baza prawna LEX nr 1299017 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 września 2015 r., I ACa 379/15, opubl. baza prawna Legalis nr 1370748). Do tej kategorii można też zakwalifikować przypadek powódki. Wskazać należy, iż zachowanie powódki nie wywarło niekorzystnego wpływu na przebieg postępowania oraz nie wygenerowało nadmierne i niepotrzebne kosztów sądowych, których można było uniknąć. W odniesieniu do powódki istnieją względy przemawiające za zastosowaniem art. 102 k.p.c. Powódka niewątpliwie doznała szkody na osobie (krzywdy) i jej roszczenie co do zasady było słuszne. Ostateczna wysokość przyznanego powódce zadośćuczynienia zależała od oceny Sądu, dlatego też trudno było powódce przewidzieć wynik postępowania. Powódka starała się wykazać swoje racje (odpowiadając też na zarzuty pozwanego) za pomocą dowodów ze zdjęć i zeznaniami swoimi i świadków , a Sąd uwzględniając te wnioski podzielał pogląd powódki o ich celowości i istotności. Ostateczna wysokość ewentualnie zasądzonych od powódki kosztów niweczyłaby kompensacyjny charakter przyznanego zadośćuczynienia.

SSO Zbigniew Krupa