I C 312/22 - uzasadnienie Sąd Okręgowy w Nowym Sączu z 2023-09-26

Sygn. akt I C (...)

Dnia 26 września 2023 r.



Sąd Okręgowy w Nowym Sączu I Wydział Cywilny w składzie następującym:



Przewodniczący : SSO Monika Świerad

Protokolant : Kamila Haza



po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 roku w Nowym Sączu

na rozprawie

sprawy z powództwa P. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) w C.

przeciwko T. M.

o zapłatę



zasądza od pozwanego T. M. na rzecz powoda P. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) w C. kwotę 520 054 zł (pięćset dwadzieścia tysięcy pięćdziesiąt cztery złote) z maksymalnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

od kwoty 500 000 zł (pięćset tysięcy złotych) od dnia 2 listopada 2020r. do dnia zapłaty,

od kwoty 20 054 zł (dwadzieścia tysięcy pięćdziesiąt cztery złote) od dnia 11.05.2023 roku do dnia zapłaty,

w pozostałym zakresie powództwo oddala,

nakazuje pobrać od pozwanego T. M. na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 1620,70 zł (tysiąc sześćset dwadzieścia złotych i siedemdziesiąt groszy) tytułem części wydatków sądowych i kwotę 1000 zł (tysiąc złotych) tytułem opłat sądowych,

zasądza od pozwanego T. M. na rzecz powoda P. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) w C. kwotę 25 003 zł (dwadzieścia pięć tysięcy trzy złote) tytułem opłat sądowych i kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

SSO Monika Świerad

Sygn. akt I C (...)



UZASADNIENIE

wyroku z dnia 26.09.2023 roku





Pozwem z dnia 6.12.2021 roku powód P. M. domagał się orzeczenia nakazem zapłaty, iż pozwany T. M. będzie zobowiązany do zapłaty na jego rzecz kwoty 100 000 zł wraz z maksymalnymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie od dnia 2.11.2020 do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu. W razie wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz w/w kwoty z odsetkami oraz kosztami procesu. Motywując pozew powód podniósł, że wierzytelność wynikającą z umowy pożyczki z dnia 31.10.2018 roku zwartej przez pozwanego T. M. i S. C. (1) nabył w drodze umowy powierniczego przelewu wierzytelności. Powód i cedent zawiadomili pozwanego o cesji pismem z dnia 31.08.2021r. Cedent i pozwany zawarli w dniu 31.08.2018r. umowę pożyczki w formie aktu notarialnego, na mocy której cedent S. C. (1) pożyczył pozwanemu kwotę 500.000zł z oprocentowaniem 2% w skali roku od dnia pożyczki do dnia 01.11.2020r. Oprocentowanie wyniosło zatem 20.054 zł od dnia udzielenia pożyczki do dnia 01.11.2020r. Termin zwrotu pożyczki strony ustaliły na dzień 01.11.2020r. Strony zastrzegły nadto, iż w przypadku braku zwrotu pożyczki w terminie do 01.11.2020 przysługiwać będzie pożyczkodawcy kara umowna w wysokości 2% w skali miesiąca od niespłaconej w terminie kwoty pożyczki. Z uwagi na fakt, iż nienależyte spełnienie świadczenia pieniężnego skutkuje możliwością naliczania odsetek uznać należy, iż kara umowna stanowi w istocie zastrzeżenie takowych odsetek w kwocie przekraczającej odsetki maksymalne. Z tego powodu powód wniósł o zasądzenie odsetek za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych. Fakt wypłacenia pożyczki potwierdził pozwany podpisem pod umową zgodnie z § 1 umowy pożyczki. Powód wezwał pozwanego do zwrotu pożyczki. Pozwany na wezwanie nie odpowiedział. Powód dodał, że pozwem dochodzi jedynie części świadczenia.

Nakazem zapłaty z dnia 31.01.2022 roku do sygn. I Nc (...)(k.31) tut. Sąd nakazał pozwanemu T. M., aby w terminie dwóch tygodni od doręczenia niniejszego nakazu zapłacił na rzecz powoda P. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) w C. kwotę 100.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 listopada 2021r. do dnia zapłaty, nadto kwotę 8.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia się nakazu do dnia zapłaty w tym kwotę 3.617zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego albo wniósł w tymże terminie sprzeciw do tut. Sądu.

Pozwany w terminie wywiódł sprzeciw od nakazu zapłaty domagając się oddalenia powództwa w całości i zasądzenia od powoda kosztów procesu wg norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego powiększonymi o odsetki wynikające z art. 98 § 1 1 kpc. Pozwany podniósł, że kwestionuje, to że powód P. M. skutecznie nabył od S. C. (1) przedmiotową wierzytelność i jest uprawniony do żądania jej zapłaty na swoją rzecz. Pozwany potwierdził, że 31 października 2018 r. zawarł ze S. C. (1) w D. przed notariuszem W. K., w formie aktu notarialnego repertorium A nr (...) umowę pożyczki 500.000 zł, z oprocentowaniem 2% w skali roku i terminem zwrotu ustalonym na 1 listopada 2020 r. Ojciec pozwanego S. M. jest znajomym S. C. (1) i pozostawał z nim w kontakcie osobistym i telefonicznym. Pomimo upływu terminu zwrotu pożyczki, S. C. (1) nie domagał się natychmiastowego zwrotu pożyczki, dając pozwanemu więcej czasu na zgromadzenie pieniędzy. Na początku września 2021 r. pozwany otrzymał od powoda zawiadomienie o cesji wierzytelności S. C. (1) wynikającej z umowy pożyczki z 31 października 2018 r. podpisane przez P. M. i „S. C." wraz z zestawieniem należności, stanowiącym załącznik nr 1 do umowy powierniczego przelewu wierzytelności z tożsamymi podpisami, a także wezwanie do zapłaty kwoty 500.000 zł wraz odsetkami. Od razu wątpliwości pozwanego oraz jego ojca wzbudziły podpisy znajdujące się na przesłanych dokumentach, mające być podpisami S. C. (1), bo wcześniej S. C. (1) podpisywał się pełnym imieniem, a nie - skrótem „S..” Po otrzymaniu wezwania w/w do zapłaty i zawiadomienia o cesji ojciec pozwanego S. M. zadzwonił do S. C. (1) z zapytaniem czy faktycznie przeniósł na P. M. przysługującą mu względem jego syna wierzytelność, lecz S. C. (1) zaprzeczył. Aby uzyskać pewność, że podpisy na przesłanych pozwanemu dokumentach nie pochodzą od S. C. (1), T. M. uzyskał prywatną opinię grafologiczną, dając do porównania dokumenty z pewnym podpisem S. C. (1). Wynik ekspertyzy grafologicznej z 25 listopada 2021 r. potwierdził, że podpisy „S. C.” na zawiadomieniu o cesji wierzytelności z 31 sierpnia 2021 r. i zestawieniu należności, które stanowiło załącznik do umowy powierniczego przelewu wierzytelności nie są podpisami S. C. (1). W związku z powyższym T. M. zgłosił do Prokuratury Rejonowej w Gorlicach zawiadomienie o usiłowaniu doprowadzenia go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Zdaniem pozwanego to załącznik nr 1 w istocie stanowi umowę cesji wierzytelności. Jeżeli podpis na załączniku nr 1 nie jest podpisem pochodzącym od S. C. (1) to oznacza, że do zawarcia umowy i cesji wierzytelności nie doszło i powództwo jest bezpodstawne. Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował również możliwość naliczenia odsetek maksymalnych w miejsce kary umownej zastrzeżonej w umowie pożyczki. Za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego wierzyciel może domagać się zapłaty odsetek. Kara umowna może zostać zastrzeżona w razie nienależytego wykonania świadczenia niepieniężnego. Oprócz odsetek ustalonych w umowie w wysokości 2 % w skali roku obowiązujących na czas trwania umowy, wierzyciel nie ma prawa domagać odsetek maksymalnych za okres po 1.11.2020 r. Karę umowną zastrzeżoną w przedmiotowej umowie pożyczki, jako sprzeczną z bezwzględnie obowiązującymi przepisami k.c. należy uznać za nieistniejącą ( k. 35 – 37 ).

Powód w odpowiedzi na zarzuty pozwanego podniósł, że umowa przelewu jest ważna, bo została podpisana przez cedenta w obecności powoda i świadków, a zawiadomienie o przelewie jest skuteczne. Powód zakwestionował wnioski prywatnej opinii grafologicznej przedstawionej przez pozwanego, skoro opinie wydano w oparciu o kopie dokumentów. Nadto zdaniem powoda zastrzeżono w umowie pożyczki wyższe odsetki za opóźnienie niż odsetki ustawowe (k. 52 - 55).

Pismem z dnia 25.04.2023 roku (k.147-149) powód rozszerzył żądanie pozwu domagając się ostatecznie zasądzenia na rzecz powoda od pozwanego kwoty 520 054 zł wraz z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie w zapłacie liczonymi od kwoty 520 054 zł od dnia 2.11.2020 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Powód podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia.

Pozwany w odpowiedzi na modyfikację powództwa wniósł o jego oddalenie w sprecyzowanym zakresie i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych (k.166-167).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:



S. C. (1) udzielał pożyczek różnym osobom, w tym także S. M. i T. M. na kwoty 200 000zł, 57 000zł i 500 000zł.

( dowód: zeznania świadka S. C. (1) k. 73 – 74 00:14:52 – 00:37:57, zeznania świadka Z. C. k. 74 – 75 00:37:57 – 01:02:54, zeznania świadka U. C. k. 75 01:02:54 – 01:16:23, częściowo zeznania świadka S. M. k. 76 – 77 01:29:23 – 02:16:28, częściowo zeznania pozwanego T. M. k. 78 – 79 02:36:37 – 03:05:32 )

W dniu 31.08.2018r. S. C. (1) i T. M. zawarli umowę pożyczki w formie aktu notarialnego, na mocy której S. C. (1) pożyczył pozwanemu T. M. kwotę 500.000zł z oprocentowaniem 2% w skali roku od dnia pożyczki do dnia 01.11.2020r. Termin zwrotu pożyczki strony ustaliły na dzień 01.11.2020r. Strony zastrzegły nadto, iż w przypadku braku zwrotu pożyczki w terminie do 01.11.2020 przysługiwać będzie pożyczkodawcy kara umowna w wysokości 2% w skali miesiąca od niespłaconej w terminie kwoty pożyczki. Strony postanowiły także, że zabezpieczeniem spłaty pożyczki będzie hipoteka umowna łączna ustanowiona przez kredytobiorcę T. M. na nieruchomościach położonych w G., obręb numer (...) objętych prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w Gorlicach księgami wieczystymi numer (...) do wysokości 750 000 na rzecz S. C. (1).

T. M. nie spłacił pożyczki, pomimo, że S. C. (1) wielokrotnie zwracał się o zwrot pożyczki.

T. M. i jego ojciec S. M. w rozmowach telefonicznych zapewniali S. C. (1), że spłacą dług z pożyczki. Wskazywali S. C. (1) na finalizację transakcji z obrotem metali, a później sprzedaż swoich nieruchomości. Nie dokonali jednak najmniejszej wpłaty z tytułu pożyczki notarialnej na rzecz S. C. (1). Zwodzili go.

( dowód: umowa pożyczki i oświadczenie o ustanowieniu hipoteki k. 16 – 20, oświadczenie k. 45, zeznania świadka S. C. (1) k. 73 – 74 00:14:52 – 00:37:57, zeznania świadka Z. C. k. 74 – 75 00:37:57 – 01:02:54, częściowo zeznania świadka S. M. k. 76 – 77 01:29:23 – 02:16:28, zeznania powoda P. M. k. 77 – 78 02:16:28 – 02:26:37, częściowo zeznania pozwanego T. M. k. 78 – 79 02:36:37 – 03:05:32 )

S. C. (1) współpracował z P. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) finansowym P. M. w zakresie odzyskiwania należności od dłużników.



( dowód: zeznania powoda P. M. k. 77 – 78 02:16:28 – 02:26:37 )

W dniu 31 sierpnia 2021 roku S. C. (1) zawarł z P. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) finansowym P. M. umowę powierniczego przelewu wierzytelności, na mocy której P. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...), Raport Konsorcjum (...) w D. ( aktualnie w C. ) nabył wierzytelność wynikającą z umowy pożyczki z dnia 31.10.2018 roku zawartej przez S. C. (1) i pozwanego T. M..

Umowa podpisana została w firmie prowadzonej przez S. C. (1). Przy jej podpisaniu oprócz S. C. (1), P. M. obecni byli: żona S. C. (1), Z. C., asystentka U. C. i pracownica firmy (...).

( dowód: umowa powierniczego przelewu wierzytelności numer (...) k. 10, oraz w aktach: IC (...) k. 107 zestawienie należności k. 11, 82, zeznania świadka S. C. (1) k. 73 – 74 00:14:52 – 00:37:57, zeznania świadka Z. C. k. 74 – 75 00:37:57 – 01:02:54, zeznania świadka U. C. k. 75 01:02:54 – 01:16:23, zeznania świadka A. K. (1) k. 76 01:16:23 – 01:29:23, dowód: zeznania powoda P. M. k. 77 – 78 02:16:28 – 02:26:37 )

Podpisy widniejące pod umową powierniczego przelewu wierzytelności z dnia 31.08.2021 oraz załącznika nr 1 stanowiącego zestawienie wierzytelności oraz pod zawiadomieniem o cesji wierzytelności z 31 sierpnia 2021 r. pochodzą od S. C. (1) i stanowią jego własnoręczne podpisy.

( dowód: zeznania świadka Z. C. k. 74 – 75 00:37:57 – 01:02:54, zeznania świadka U. C. k. 75 01:02:54 – 01:16:23, zeznania świadka A. K. (1) k. 76 01:16:23 – 01:29:23, dowód: zeznania powoda P. M. k. 77 – 78 02:16:28 – 02:26:37

Powód S. C. (1) i cedent P. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) zawiadomili pozwanego T. M. o cesji pismem z dnia 31.08.2021r.

( dowód: zawiadomienie o dokonaniu cesji wierzytelności k. 12 )

Pismem z dnia 31 sierpnia 2021 r. P. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) wezwał pozwanego T. M. do zapłaty kwoty 500 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wymagalności do dnia zapłaty w terminie 3 dni od otrzymania niniejszego wezwania na wskazany rachunek bankowy. Wezwanie to T. M. otrzymał w dniu 7 września 2021 roku.

( dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 31 sierpnia 2021 roku k. 13, potwierdzenie nadania k. 14, potwierdzenie odbioru k. 15, zeznania świadka A. K. (1) k. 76 01:16:23 – 01:29:23, zeznania świadka S. M. k. 76 – 77 01:29:23 – 02:16:28 )

Pozwany T. M. odmówił spełnieniu żądania. Zgłosił do Prokuratury Rejonowej w Gorlicach zawiadomienie o usiłowaniu doprowadzenia go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez osoby działające w imieniu Raport Konsorcjum (...) poprzez posłużenie się dokumentami, na których sfałszowano podpisy S. C. (1) oraz w sprawie podrobienia podpisów S. C. (1) na dokumentach w postaci: wezwania do zwrotu pożyczek z 31 sierpnia 2021 roku, zawiadomienia o dokonaniu cesji wierzytelności i zestawienia należności.

Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2023 r. umorzono śledztwo w sprawie usiłowania doprowadzenia T. M. i S. M. w dniach 31 sierpnia 2021 r. i 6 września 2021 roku w G. przez ustalone osoby działające w imieniu Raport Konsorcjum (...) finansowe P. M. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w łącznej kwocie 750 000 zł poprzez zawarcie ze S. C. (1) cesji wierzytelności należnej mu od T. i S. M. poprzez posłużenie się dokumentami, na których sfałszowano podpisy S. C. (1) wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego oraz w sprawie podrobienia podpisów S. C. (1) w nieustalonym miejscu i czasie na dokumentach w postaci: wezwań do zwrotu pożyczek datowanych na 31 sierpnia 2021r, zawiadomieniach o dokonaniu cesji wierzytelności z 31 sierpnia 2021r. i 6 września 2021r. oraz zestawieniach należności z 31 sierpnia 2021 r. 6 września 2021r. wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego.

( dowód: zawiadomienie o wszczęciu śledztwa k. 68, postanowienie o umorzeniu śledztwa. k.183 -185. )

Pięć podpisów obrazujących dwie pierwsze litery imienia i nazwisko „S. C.”, usytuowanych odpowiednio na Umowie powierniczego przelewu wierzytelności nr (...) z dnia 31.08.2021 r., na dwóch egzemplarzach Zestawienia należności z dnia 31 sierpnia 2021 r. stanowiącego załącznik nr 1 do Umowy nr (...) z dnia 31. 08.2021 r. (gdzie jeden zalega w aktach o sygnaturze I C (...), a drugi w aktach o sygnaturze ROW-190/21) oraz na dwóch egzemplarzach Zawiadomienia o dokonaniu cesji wierzytelności z dnia 31.08.2021 r. (gdzie jeden zalega w aktach o sygnaturze I C (...), a drugi w aktach o sygnaturze ROW-190/21), zostały nakreślone przez S. C. (1).

( dowód: opinia biegłego w zakresie ekspertyzy dokumentów mgr T. K. (1) k. 108- 126 wraz z opinią uzupełniającą k. 158- 162)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty przedstawione przez powoda, w tym zalegającej w aktach sprawy IC (...) k. 107 umowy powierniczego przelewu wierzytelności, których moc dowodowa nie budziła wątpliwości Sądu.

Zeznania świadków: S. C. (1), Z. C., U. C., A. K. (1) oraz powoda P. M. Sąd w pełni podzielił jako wyczerpujące, logiczne i szczere. Nie znalazł podstaw do ich kwestionowania.

Zeznania pozwanego T. M. i świadka S. M. sąd uznał za wiarygodne częściowo, o czym mowa poniżej.

Podstawą ustaleń faktycznych nie mogła być prywatna ekspertyza grafologiczna przedłożona przez pozwanego ze sprzeciwem od nakazu zapłaty sporządzona przez A. K. (2). Przede wszystkim w orzecznictwie i literaturze utrwalony jest ogólny pogląd, zgodnie z którym tzw. opinie prywatne nie stanowią dowodu zastępującego opinię biegłego sądowego wykonywaną na zlecenie sądu lub organu procesowego. Nie są więc dowodem na okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Według dominującego stanowiska judykatury są one jedynie „wzmocnieniem” stanowiska procesowego stron i nie mają żadnego waloru dowodowego ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2017 r., I CSK 778/15, LEX nr 2297410). Dokument przedłożony przez pozwanego był taką prywatną opinią eksperta. Nadto ekspertyza ta była wysoce wadliwa, bo swoje stanowcze wnioski dotyczące wątpliwości pochodzenia podpisu S. C. (1) na wezwaniu do zwrotu pożyczek, zestawieniu należności stanowiącym załącznik nr 1 do umowy nr (...) z dnia 31.08.2021 roku i zawiadomieniu o dokonaniu cesji A. K. (2) oparła na porównaniu podpisów S. C. (1) widniejących na kopiach w/w dokumentów. To w całości dyskwalifikuje ten dokument jak również zarzuty pozwanego do opinii biegłego ds. ekspertyzy dokumentów T. K. (1), oparte na wywodach A. K. (2) w opinii z 29.03.2023 roku. Dla rzetelności pracy grafologa czy biegłego ds. ekspertyzy dokumentów zasadnicze znaczenie ma porównanie własnoręcznych podpisów poddanych weryfikacji, czyli praca na oryginałach, nie praca na kopiach. Wszystko to w ocenie Sądu świadczy na niekorzyść prywatnej ekspertyzy, świadczy jednoznacznie o tym, że dokument ten powstał na wyraźne zamówienie pozwanego ze wskazaniem A. K. (2) jakich wniosków pozwany od niej oczekuje. To, że biegły T. K. przeanalizował własnoręczne podpisy S. C. (1) z różnego okresu jego życia nie podważa opinii biegłego, przeciwnie dowodzi jedynie skrupulatności biegłego.

Opinia T. K. była dla Sądu wiarygodna, szczegółowa i wyczerpująca. Biegły drobiazgowo wyjaśnił na jakim materiale porównawczym podpisów S. C. pracował, jakich metod badawczych użył. W opinii uzupełniającej odniósł się do zarzutów pozwanego wyczerpująco. Wobec jednoznaczności i stanowczości wniosków biegłego, Sąd nie znalazł żadnych podstaw do poszerzania postępowania dowodowego, w zakresie własnoręczności podpisu S. C. pod umową cesji. Na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 kpc pominięto wnioski dowodowe pozwanego o zwrócenie się do notariusza W. K. w D. o wydanie kopii co najmniej 5 aktów notarialnych zawierających podpisy S. C. (1) (k. 135/2), przesłuchanie w charakterze świadka A. K. (2) (k. 166/2) i opinii nowego biegłego grafologa (k. 175). Te wnioski pozwanego zmierzają jedynie do przewłoki postępowania, co było głównym celem pozwanego od początku procesu. Zarzuty pozwanego do opinii T. K. stanowią tylko polemikę z jasnymi wnioskami biegłego.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało uwzględnieniu w przeważającej części. Żądanie zapłaty Sąd uwzględnił w całości. Nieco inaczej niż w sprecyzowanym pozwie rozstrzygnięto o odsetkach. Powód wywodził swoje żądanie wobec pozwanego z umowy cesji z dnia 31.08.2021 roku, zawartej z pierwotnym wierzycielem pozwanego tj. S. C. (1).

Zgodnie z art. 509 § 1 i 2 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Podstawowym skutkiem przelewu wierzytelności jest sukcesyjne wstąpienie cesjonariusza w miejsce cedenta. Na mocy umowy przelewu przechodzi więc na cesjonariusza ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi wraz z wszelkimi prawami ubocznymi, które są związane z wierzytelnością główną ( tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt V CKN 1542/00, publ. LEX nr 1163594). Natomiast dotychczasowy wierzyciel zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki wiązał go z dłużnikiem. Zaakcentować należy, że stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie. Zmienia się jedynie osoba uczestnicząca w nim po stronie wierzyciela, czyli osoba uprawniona do żądania spełnienia świadczenia ( tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2001 r., sygn. akt I CKN 379/00, publ. LEX nr 52661).

Z mocy art. 513 § 1 k.c. dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie.

Pozwany T. M. nie kwestionował, że zawarł z pierwotnym wierzycielem tj. S. C. (1) umowę pożyczki z dnia 31.10.2018 roku w formie notarialnej opiewającej na 500 000 zł. W swoich zeznaniach, którym w tej części Sąd nie dał wiary pozwany eksponował, że w ramach notarialnej umowy pożyczki on jego ojciec S. M. i S. C. (1) uwzględnili wcześniejsze pożyczki jakie w zwykłej formie pisemnej zawarli ze S. C. (1) w kwocie 200 000 zł i 57 000, a pozwany T. M. dobrał u S. C. (1) jeszcze dnia 31.10.2018 kwotę 200 000 zł. Różnica w w/w kwotach miała stanowić odsetki od umowy pożyczki, a część przeznaczono na opłaty notarialne i podatek. Tych twierdzeń pozwanego i zbieżnych z tymi twierdzeniami zeznań świadka S. M. Sąd nie podzielił jako złożonych tylko na potrzeby tej sprawy, aby zmniejszyć faktyczne i rzeczywiste zadłużenie S. i T. M. jakie pierwotnie zaciągnęli u S. C. (1). Zeznania pozwanego i świadka S. M. w tej kwestii są pozbawione sensu i logiki. Nic nie stało bowiem na przeszkodzie, aby ewentualnie w umowie notarialnej pożyczki wpisać S. M. oraz odwołania się do dokumentów z poprzednich pisemnych umów pożyczek na kwoty 200 000 i 57 000 zł, nawet jeśli zabezpieczeniem spłaty pożyczki miała być nieruchomość własności tylko T. M.. Pozwany i jego ociec jak wynika z ich zeznań prowadzili różne i trudne działalności gospodarcze, posiadali zatem duże doświadczenie w zawieraniu umów m.in. na handel ropą, stalą. Wątpliwe jest, że nie zadbali właściwie o swoje interesy, w sytuacji gdy chodziło o pożyczki na bardzo duże kwoty, tak aby się nie dublowały. W ocenie Sądu zeznania pozwanego i świadka S. M. nie mogły też prowadzić do podważenia zapisów w dokumencie urzędowym jakim była umowa pożyczki sporządzona w formie aktu notarialnego.

Pozwany w pismach procesowych zarzucił natomiast nieważność umowy powierniczego przelewu wierzytelności z dnia 31.08.2021 oraz załącznika nr 1 stanowiącego zestawienie wierzytelności, a zarazem nieważność cesji wierzytelności pomiędzy S. C. (1) i P. M., z uwagi na brak autentyczności podpisów S. C. (1) na umowach powierniczego przelewu wierzytelności i załączniku nr 1 stanowiącym zestawienie przelewanych wierzytelności, a w konsekwencji brak uprawnienia po stronie P. M. do domagania się zapłaty wierzytelności objętej pozwem. Pozwany zarzucił też nieskuteczność zawiadomienia pozwanego o cesji wierzytelności pismem z 31 sierpnia 2021 r. z uwagi na to, że podpis pod tym dokumentem nie pochodzi od S. C. (1).

Zarzutów tych pozwany jednak w toku tego postępowania nie udowodnił. Przede wszystkim przesłuchany w charakterze świadka S. C. (1) potwierdził w swoich zeznaniach (k.74), że podpisy widniejące pod umową powierniczego przelewu wierzytelności z dnia 31.08.2021 oraz załącznika nr 1 stanowiącego zestawienie wierzytelności oraz pod zawiadomieniem o cesji wierzytelności z 31 sierpnia 2021 r. pochodzą od niego i stanowią jego własnoręczne podpisy. Okoliczność tą potwierdzili też przesłuchani na okoliczność własnoręczności podpisu S. C. (1) świadkowie: Z. C. (k. 75), U. C. (k. 75/2), A. K. (3) (k.76) oraz powód P. M. (k. 78), którzy uczestniczyli w czynnościach podpisywania przez S. C. (1) w/w dokumentów.

Nadto z opinii biegłego sądowego w zakresie ekspertyzy dokumentów T. K. (1) opartej na porównaniu własnoręcznych ( a nie skopiowanych) podpisów S. C. (1), widniejących pod dokumentami, które biegły skrupulatnie wyliczył wynika, że pięć podpisów obrazujących dwie pierwsze litery imienia i nazwisko „S. C.”, usytuowanych odpowiednio na Umowie powierniczego przelewu wierzytelności nr (...) z dnia 31.08.2021 r., na dwóch egzemplarzach Zestawienia należności z dnia 31 sierpnia 2021 r. stanowiącego załącznik nr 1 do Umowy nr (...) z dnia 31. 08.2021 r. (gdzie jeden zalega w aktach o sygnaturze I C (...), a drugi w aktach o sygnaturze ROW-190/21) oraz na dwóch egzemplarzach Zawiadomienia o dokonaniu cesji wierzytelności z dnia 31.08.2021 r. (gdzie jeden zalega w aktach o sygnaturze I C (...), a drugi w aktach o sygnaturze ROW-190/21), zostały nakreślone przez S. C. (1).

Powyższe jasne, klarowne wnioski biegłego, poparte profesjonalnym i rzetelnym opracowaniem, którego to przymiotu nie miała prywatna ekspertyza dołączona przez pozwanego, potwierdzają ważność umowy cesji.

W tych okolicznościach Sąd uznał umowę przelewu wierzytelności z dnia 31.10.2021 za ważną i skuteczną. Na jej mocy przeszły na powoda uprawnienia pierwotnego wierzyciela do domagania się od pozwanego zwrotu kwoty pożyczki z należnościami ubocznymi. Skoro bezspornym było, że pozwany T. M. nie spłacił pożyczki z dnia 31.10.2018 roku w formie notarialnej w żadnej części do chwili obecnej ani pierwotnemu wierzycielowi tj. S. C. (1) ani powodowi P. M. jako nabywcy wierzytelności, zasądzeniu podlegała kwota 500 000 zł wynikająca z niespłaconej umowy pożyczki.

Pozwany nie udowodnił też swoich też o tym, że pozwany nie domagał się zwrotu pożyczki i wydłużył czas na spłatę. Tezy te polegały na gołosłownych twierdzenia nie popartych żadnym materiałem dowodowym. Jak wykazało postępowanie dowodowe pozwany i jego ojciec w rozmowach telefonicznych zapewniali S. C. (1), że spłacą dług z pożyczki. Wskazywali cedentowi- S. C. (1) na finalizację transakcji z obrotem metali, a później sprzedaż swoich nieruchomości. Nie dokonali jednak najmniejszej wpłaty z tytułu pożyczki notarialnej na rzecz pierwotnego wierzyciela. Zwodzili S. C. (1) jedynie dla zwłoki, dlatego zdecydował się on na podpisane umowy cesji i przejęcie przez powoda jako bardziej doświadczonego prawa do wyegzekwowania m.in. niespłaconej pożyczki na kwotę 500 000 zł.

Co do żądania zasądzenia kwoty 20 054 zł jako skapitalizowanych odsetek umownych, żądanie to Sąd uwzględnił. Zgodnie z § 2 umowy pożyczki z dnia 31.10.2018 roku suma pożyczki w kwocie 500 000 zł była oprocentowana w wysokości 2% w skali roku i podlegała zwrotowi wierzycielowi w terminie do 1.11.2020 roku. Spłata kwoty pożyczki wraz z odsetkami miała być dokonana w dowolnych ratach według wyboru dłużnika-pozwanego w terminie końcowym do dnia 1.11.2020 roku. Według wyliczeń z kalkulatorów internetowych odsetki umowne w wysokości 2% w skali roku w okresie od dnia zawarcia pożyczki tj. 31.10.2018 do dnia 1.11.2020 roku wynosiły 20 054,79 zł.

Maksymalne odsetki ustawowe za opóźnienie przyznano jednak powodowi od tej kwoty tj. 20 054 zł od dnia 11.05.2023 roku, zgodnie z art. 482 k.c. Kwota ta dotyczyła bowiem umownych odsetek skapitalizowanych. Zgodnie natomiast z art. 482 § 1 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Powództwo o zapłatę kwoty 20 054 zł powód doprecyzował dopiero w piśmie z 25.04.2023 roku (k.147), które pełn. pozwanego doręczono 11.05.2023 roku. Nadto z § 4 umowy pożyczki nie wynika, aby strony umowy zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do sumy dłużnej, skoro pozwany „ zobowiązany był do zapłaty „kary umownej” w wysokości 2% w skali miesiąca od niespłaconej w terminie kwoty pożyczki”.



Co do żądania zasądzenia maksymalnych ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia 2.11.2020 roku :



Z § 4 umowy pożyczki zwartej przez dłużnika pozwanego T. M. i pierwotnego wierzyciela S. C. (1) dnia 31.10.2018 roku wynika, że w przypadku braku wpłaty całej kwoty pożyczki w wysokości 500 000 zł wraz z odsetkami w terminie do 1.11.2020 roku, pożyczkobiorca zobowiązał się do zapłaty kary umownej w wysokości 2% w skali miesiąca od niespłaconej kwoty pożyczki.

Jak słusznie podniósł pozwany zgodnie z art. 483 § 1 k.c. można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Według uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2019 r. III CZP 3/19 nie jest dopuszczalne zastrzeżenie kary umownej na wypadek odstąpienia od umowy z powodu niewykonania zobowiązania o charakterze pieniężnym.

Ponadto w odniesieniu do zobowiązań pieniężnych ustawodawca przewidział instytucję odsetek umownych za opóźnienie (Zob. np. P. Drapała [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, red. K. Osajda, 2020, s. 1288.).

SN w wyroku z dnia z dnia 10 października 2003 r. II CK 120/02 uznał, że jeżeli strony w umowie jako przesłankę roszczenia o "odsetki karne" przewidziały opóźnienie kontrahenta z zapłatą należności pieniężnej, to w grę może wchodzić instytucja przewidziana w art. 481 k.c., a nie oryginalna konstrukcja prawna łącząca cechy wspomnianej instytucji i kary umownej.

Należy podkreślić, że strony umowy pożyczki z 31.10.2018 roku w § 4 dążyły do ustalania nie kary umownej w jej kodeksowym brzmieniu, a wyższych odsetek karnych w przypadku braku zapłaty przez pozwanego pożyczki od dnia 2.11.2020 roku. Na to wskazuje zgodna wola stron przy zwarciu umowy pożyczki analizowana w oparciu o art. 65 § 2 k.c. Przesłanką powstania roszczenia o odsetki za opóźnienie (nazwanej przez strony umowy „karą umowną", jak to zwykle czyni się w praktyce gospodarczej) jest właśnie opóźnienie w wykonaniu zobowiązania pieniężnego przez dłużnika (art. 481 § 1 k.c.). Skoro zatem strony uczyniły przesłanką roszczenia o "karę umowną" właśnie opóźnienie kontrahenta z zapłatą należności pieniężnej, to w grę mogła tu wchodzić instytucja określona w art. 481 k.c., a nie konstrukcja prawna z art. 483 k.c.

Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Z mocy art. 481 § 2 2 . Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie.

Gdyby stronom na gruncie umowy pożyczki zależało na ustaleniu odsetek na jednym poziomie 2% w skali roku tj. tylko tych kapitałowych rozumianych jako wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy, nie dokonano by zapisu § 4 umowy, w którym osobno uregulowano kwestię odpowiedzialności pozwanego za brak zwrotu pożyczki z odsetkami kapitałowymi w umownym terminie. Skoro jednak wskazane w § 4 odsetki karne były wyższe niż odsetki maksymalne za opóźnienie, bo określono je na 2% w skali miesiąca, należało powodowi jako nabywcy wierzytelności ze wszystkimi roszczeniami ubocznym przyznać odsetki w rozumieniu 481 § 2 2 k.c.

Odsetki maksymalne za opóźnienie od kwoty pożyczki tj 500 000 zł przyznano powodowi od dnia następnego po upływie terminu zwrotu pożyczki tj. 2.11.2020 roku.



O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. Powództwo oddalono w nielekkiej części dotyczącej początku naliczenia odsetek od poszczególnych kwot składowych żądania. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda uiszczoną opłatę od pozwu w wysokości 25 003 zł i koszty zastępstwa prawnego w wysokości 10 817 zł według stawek taryfowych. Pozwany zwróci na rzecz SP brakującą opłatę od pozwu której powód nie uiścił w wysokości 1000 zł ( 520 054 zł * 5 %= 26 003 zł) oraz kwotę 1620,70 zł tytułem wydatków poniesionych na opiniowanie biegłego ze środków budżetowych.





SSO Monika Świerad







































Dodano:  ,  Opublikował(a):  Jadwiga Pietrzak
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Nowy Sączu
Osoba, która wytworzyła informację:  Monika Świerad
Data wytworzenia informacji: